Serwis używa cookies. Korzystając z serwisu wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Zapoznaj się z polityką prywatności.
zamknij   

szukaj

2020-03-25 08:16:58

Wstępne wykonanie budżetu MON w 2019 roku

     Ze wstępnych danych uzyskanych z Ministerstwa Obrony Narodowej wynika, że w 2019 roku na obronność wydatkowano łącznie 44,3 mld PLN, o 1,77 mld PLN (4,2%) więcej niż rok wcześniej. W odniesieniu do planu z ustawy budżetowej wykonanie wyniosło 98,7%. To niewątpliwie dobry wynik. Natomiast nieco gorzej należy ocenić wykonanie wydatków majątkowych. W ubiegłym roku w ramach części 29 budżetu „Obrona narodowa” zamierzano przeznaczyć na ten cel 12,0 mld PLN, ale ostatecznie wydano 10,7 mld PLN (wykonanie 89,1%). W rezultacie wskaźnik udziału wydatków majątkowych w łącznych nakładach na część 29 budżetu uzyskano na poziomie zaledwie 24,6%. To mniej niż w latach 2016-2018.

AW101-POL-Fot.PGZ

Wydatki na modernizację techniczną Sił Zbrojnych RP w 2019 roku stanowiły 24,5% łącznych wydatków na obronność. Grafika: PGZ S.A.

Uwarunkowania

  Przedstawione informacje oparte zostały o wstępne dane dotyczące wykonania budżetu obronnego w 2019 roku uzyskane z Ministerstwa Obrony Narodowej. 

  Plany wydatków MON na 2019 rok zostały zapisane w ustawie budżetowej na rok 2019 z dnia 16 stycznia 2019 roku podpisanej przez Prezydenta RP 30 stycznia 2019 roku (nazywanej dalej Ustawą Budżetową).

  W sprawozdaniach: MON, MF i NIK często podaje się wykonanie budżetu w odniesieniu do tzw. „planu po zmianach”, czyli planu z ustawy budżetowej, który uległ zmianom w ciągu roku na podstawie decyzji Ministra ON. W rezultacie resort obrony może zmienić plan nawet w ostatnich dniach grudnia dostosowując jego poziom, do realnego wykonania. Takie przedstawienie realizacji planu naszym zdaniem jest mało obiektywne, dlatego w niniejszym artykule wykonanie budżetu zostało podane w relacji do wartości zapisanych w Ustawie Budżetowej.

Plan wydatków

  W 2019 roku na wydatki związane z obronnością kraju zaplanowano łącznie 44,905 mld PLN, co stanowiło 2,01% prognozowanego PKB w 2019 roku (2.233,7 mld PLN), zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 25 maja 2001 roku "o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych RP". Na powyższą kwotę składać się miały wydatki ujęte w części 29 budżetu państwa „Obrona narodowa” w wysokości 44,043 mld PLN oraz wydatki w dziale 752 „Obrona narodowa” poza częścią 29 budżetu w wysokości 861,7 mln PLN.

Wstępne wykonanie budżetu MON w 2019 roku

Porównanie wydatków na obronność kraju zrealizowanych w latach 2017-2019. Kwoty w tys. PLN.

Wykonanie wydatków obronnych

  Łącznie na obronność w ubiegłym roku wydatkowano 44,3 mld PLN, co stanowiło 98,7% planu. Oznacza to, że wydano o 604,8 mln PLN mniej, niż zapisano w Ustawie Budżetowej.

  Spośród łącznych poniesionych nakładów, na część 29 budżetu państwa „Obrona narodowa” wydano 43,443 mld PLN (98,6% planu), a 857,0 mln PLN przeznaczono na wydatki zrealizowane w dziale 752 „Obrona narodowa” poza częścią 29 budżetu (99,5% planu).

  Wydatki na obronność w 2019 roku były wyższe niż rok wcześniej o 1,772 mld PLN (4,2%).

Wykonanie wydatków majątkowych

  W części 29 budżetu „Obrona narodowa” na wydatki majątkowe wydano 10,696 mld PLN, o 1,3 mld PLN mniej niż zapisano w Ustawie Budżetowej (wykonanie 89,1%). To również mniej aż o 2,102 mld PLN (16,4%) niż wydatkowano w 2018 roku.

  W rezultacie udział wydatków majątkowych w łącznych wydatkach części 29 budżetu państwa w 2019 roku wyniósł tylko 24,6%. To mniej niż w latach 2016-2018, a zaliczając spłatę samolotów F-16 w 2015 roku do wydatków obronnych, to wynik najgorszy od 2013 roku... 

  Dla porównania w latach 2013-2018 wydatki majątkowe wynosiły odpowiednio (w nawiasach podano procentowy udział w łącznych wydatkach na część 29 budżetu):

  • w 2013 roku 6,106 mld PLN (21,9%),
  • w 2014 roku 8,190 mld PLN (26,2%),
  • w 2015 roku 7,401 mld PLN (23,3%) licząc bez spłaty F-16 i 12,764 mld PLN (34,4%) licząc z wydatkami na F-16,
  • w 2016 roku 9,813 mld PLN (27,8%),
  • w 2017 roku 9,804 mld PLN (26,7%).
  • w 2018 roku 12,798 mld PLN (30,6%).

  W praktyce niski poziom tego wskaźnika oznacza, że w 2019 roku stosunkowo niewiele przeznaczono na zakupy nowego sprzętu wojskowego i uzbrojenia oraz inwestycje budowlane, w odniesieniu do innych poniesionych wydatków.

  W tym miejscu warto jeszcze przypomnieć, że wysoki wskaźnik udział wydatków majątkowych w łącznych wydatkach na część 29 budżetu osiągnięty w 2018 roku (30,6%) wynikał między innymi z przekazania przez rząd w trakcie 2018 roku dodatkowej kwoty 1,6 mld PLN z rezerwy celowej na finansowanie obszaru technicznej modernizacji Sił Zbrojnych RP (na przedpłaty związane z realizacją umowy na zakup przeciwlotniczego i przeciwrakietowego systemu obrony powietrznej średniego zasięgu kryptonim Wisła). To także jeden z głównych powodów, dlaczego wydatki majątkowe oraz omówione w kolejnym rozdziale Centralne Plany Rzeczowe w 2019 roku okazały się niższe niż rok wcześniej.

Centralne Plany Rzeczowe

  Na finansowanie Centralnych Planów Rzeczowych (CPR) w 2019 roku zaplanowano łącznie kwotę 15,148 mld PLN, ale ostatecznie wydatkowano 95,3% niej tj. 14,44 mld PLN. W stosunku do środków wydatkowanych w 2018 roku był to spadek o 1,231 mld PLN (7,9%).  

  Zacznijmy od Planu Inwestycji Budowlanych (PIB) na realizację którego w ramach wydatków majątkowych wydatkowano kwotę 1,536 mld PLN, czyli o 181,5 mln PLN (13,4%) wyższą niż rok wcześniej. Została ona przeznaczona na budowę i modernizację infrastruktury Sił Zbrojnych RP. W stosunku do planu z Ustawy Budżetowej wykonanie PIB wyniosło 86,4%.

  W zakresie Planu Inwestycji Budowlanych NSIP (NATO Security Investment Programme) za łączną kwotę 136,8 mln PLN (w ramach wydatków majątkowych) sfinansowano zadania inwestycyjne związane z udziałem Polski w Programie Inwestycji Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego w Dziedzinie Bezpieczeństwa. W stosunku do 2018 roku wydatki na ten cel wzrosły o 14,7 mln PLN (12,1%). Wykonanie Planu z Ustawy Budżetowej wyniosło 99,8%.

  Na finansowanie Planu Zakupu Środków Materiałowych (PZŚM) w ubiegłym roku wydatkowano 1,926 mld PLN (w ramach wydatków bieżących), o 323,6 mln PLN mniej niż planowano (wykonanie 85,6%). W odniesieniu do nakładów z 2018 roku był to wzrost o 240,4 mln PLN (14,3%). Wydatki w ramach PZŚM zostały przeznaczone m.in. na zakupy: materiałów pędnych i smarów, przedmiotów umundurowania i wyekwipowania, amunicji i materiałów wybuchowych, środków żywności oraz leków, środków opatrunkowych i materiałów medycznych.

  W 2019 roku na realizację Planu Modernizacji Technicznej Sił Zbrojnych RP (PMT) wydatkowano środki w wysokości 10,842 mld PLN. Wykonanie było niższe tylko o 141,7 mln PLN (1,3%) od początkowego planu. To dobry wynik. Niestety, w odniesieniu do 2018 roku na PMT wydano mniej o 1,668 mld PLN (13,3%). Jak już wspomniano, wynikało to głównie z faktu zwiększenia wydatków na PMT w 2018 roku o kwotę 1,6 mld PLN z rezerwy budżetu państwa.

  Warto jednak zwrócić uwagę na wskaźnik udziału wydatków na PMT w stosunku do ubiegłorocznych łącznych wydatków na obronność. Osiągnął on wartość zaledwie 24,5% i był niższy niż w latach 2016-2018. W 2018 roku jego wartość wynosiła 29,4%, w 2017 roku 24,9%, a w 2016 roku 25,5%.

Wstępne wykonanie CPR w 2019 roku

Wykonanie Centralnych Planów Rzeczowych w latach 2017-2019. Kwoty w tys. PLN.

Wojska Obrony Terytorialnej

  W 2019 roku na formowanie i utrzymanie Wojsk Obrony Terytorialnej (WOT) wydatkowano łącznie 1,668 mld PLN. W odniesieniu do planów było to więcej o 142 mln PLN (7,3%). Wydatki na WOT w podziale na poszczególne rozdziały klasyfikacji budżetowej były następujące:

  • 752 04 "Centralne wsparcie": 1.010,3 mln PLN, wydatki na finansowanie Centralnych Planów Rzeczowych, czyli głównie na zakupy sprzętu wojskowego, uzbrojenia i środków materiałowych dla WOT oraz na inwestycje budowlane związane z ich funkcjonowaniem.
  • 752 06 "Wojska Obrony Terytorialnej": 468,9 mln PLN,
  • 752 13 "Dowodzenie i kierowanie Siłami Zbrojnymi RP": 0,015 mln PLN zł,
  • 752 20 "Zabezpieczenie wojsk": 181,4 mln PLN,
  • 752 95 "Pozostała działalność": 4,6 mln PLN,
  • 851 56 "Składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz świadczenia dla osób nieobjętych obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego": 3,0 mln PLN.

Podsumowanie

  Z całą pewnością pozytywnie można ocenić łączne wykonanie budżetu na obronność w 2019 roku. Wydatkowano bowiem prawie wszystkie dostępne środki i o blisko 1,8 mld PLN więcej niż rok wcześniej. Sukcesem był także wysoki procent wykonania Planu Modernizacji Technicznej (PMT), choć niestety już sama kwota przeznaczona na jego finansowanie była istotnie niższa niż w 2018 roku. To z jednej strony skutek wyjątkowo wysokich wydatków na PMT w 2018 roku, ale także obniżenia decyzją Ministra ON wydatków na ten Plan w 2019 roku o kwotę 500 mln PLN, którą przeznaczono na remonty dróg lokalnych o znaczeniu obronnym.

  Pewien niedosyt pozostawia poziom wykonania w 2019 roku wydatków majątkowych oraz wydatków na Plan Inwestycji Budowlanych i Plan Zakupu Środków Materiałowych. We wszystkich tych przypadkach wykonanie wyniosło poniżej 90%.

  W 2019 roku uzyskano słabe wskaźniki udziału wydatków majątkowych poniesionych w części 29 budżetu, w odniesieniu do łącznych wydatków w części 29 budżetu oraz udziału wydatków na finansowanie PMT w łącznych wydatkach na obronność. W obu przypadkach były one gorsze niż w latach 2016-2018. Należy to uznać za istotną porażkę.

  Z analiz autora wynika, że jeśli ww. wskaźniki utrzymają się w kolejnych latach na poziomie poniżej 30%, zapowiedziana przez resort obrony kwota 524 mld PLN na finansowanie "Planu Modernizacji Technicznej SZ RP na lata 2021-2035" może ulec zmniejszeniu nawet o ponad 100 mld PLN! Dodatkowo biorąc pod uwagę możliwy kryzys gospodarczy i obniżenie prognoz PKB Polski, redukcja ta może okazać się jeszcze większa.

  Wykonanie budżetu na obronność za 2019 rok należy ocenić gorzej niż miało to miejsce w przypadku budżetu za 2018 rok. Niestety, na skutek obecnego kryzysu spowodowanego koronawirusem COVID-19, prawdopodobnie za 2020 rok można spodziewać się osiągnięcia jeszcze niższych wskaźników wykonania wydatków obronnych.

Tomasz Dmitruk

Autor pragnie podziękować Ministerstwu Obrony Narodowej za udzielone informacje.




powered by Disqus

Rejestracja

Funkcja chwilowo niedostępna

×

Logowanie

×

Kontakt

×
Pocisk przeciwokrętowy Exocet

Pocisk przeciwokrętowy Exocet

Francuski pocisk Exocet był jedną z pierwszych konstrukcji tego rodzaju skonstruowanych i wprowadzonych do produkcji na Zachodzie, choć palma pierw...

więcej polecanych artykułów