Serwis używa cookies. Korzystając z serwisu wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Zapoznaj się z polityką prywatności.
zamknij   

szukaj

2011-08-24 21:59:39

Obrona terytorialna RFN na początku lat 80-tych

     Obrona Terytorialna, to obok Wojsk Operacyjnych podstawowy element składowy sił lądowych Bundeswehry. Zachodnie Niemcy, mocno nasycone pod względem przemysłowym i zaludnione państwo frontowe, w ewentualnej konfrontacji z ZSRR i sojusznikami miało przyjąć główne uderzenie sił pancerno-zmechanizowanych Układu Warszawskiego. To na tym terytorium znajdował się podstawowy potencjał sojuszniczych państw NATO, przede wszystkim Amerykanów i Brytyjczyków. Wojskom ciężkim należało zapewnić swobodę operacyjną, swobodę manewru i bezpieczeństwo ruchu. To wymuszało powstanie stosunkowo silnych wojsk obrony terytorialnej.

 

  Wzorem innych państw sojuszu północnoatlantyckiego, liczące około 38 tysięcy żołnierzy (w czasie mobilizacji rozwijane do stanu 380 tysięcy ludzi) wojska OT w czasie pokoju nie podlegały międzynarodowym strukturom dowodzenia. Na początku lat 80-tych ubiegłego wieku w strukturach armii niemieckiej dokonywała się kolejna modernizacja (tzw. Heerstruktur 4). Zmiany dotykały również wojska terytorialne. Głównym założeniem było stworzenie z części ich potencjału zgrupowania mobilnego, zdolnego do czasowego utrzymania pozycji w starciu ze zgrupowaniem pancerno-zmechanizowanym przeciwnika. Zasadnicze zmiany w organizacji OT zostały przeprowadzone pomiędzy 1981 a 1983 rokiem.

Ośrodki dowodzenia

  Od 1969 roku nie istniało samodzielne Dowództwo Obrony Terytorialnej (niem. Kommando der Territorialen Verteidigung), zostało włączone do sztabu wojsk lądowych. To jemu podlegały trzy terytorialne wyższe dowództwa: Szlezwik-Holsztyn (Kolonia), Północ (Monchen-Gladbach), Południe (Heildelberg). Sztaby te zajmowały się głównie kwestiami administracyjnymi, logistycznymi czy szkoleniowymi. To im podlegało łącznie sześć okręgów wojskowych (niem, Wehrbereichskommando), przy czym dowództwo I. Okręgu Wojskowego było zarazem dowództwem terytorialnym Szlezwik-Holsztyn. Pozostałych pięć było rozdzielone następująco:

  • Północ: II. Okręg Wojskowy (Hanower), III. Okręg Wojskowy (Dusseldorf);

  • Południe: IV. Okręg Wojskowy (Wiesbaden), V. Okręg Wojskowy (Stuttgart), VI. Okręg Wojskowy (Monachium);

  Granice okręgów pokrywały się z terytorium 1-3 landów. Szlezwik-Holsztyn i Północ współpracowały z natowską Północną Grupą Armii NATO, natomiast Południe działało na korzyść Centralnej Grupy Armii. Poszczególne okręgi wojskowe prócz współpracy z władzami krajowymi landów, zapewniały skuteczne funkcjonowanie korpusów armijnych poprzez współpracę z ich sztabami. To okręgom z kolei podlegały bagnety obrony terytorialnej. Niższy szczebel dowodzenia obejmował 29 obwodowych dowództw obrony terytorialnej którym z kolei podporządkowanych zostało 80 powiatowych dowództw OT. Sztaby rozlokowano następująco:

  • I Okręg Wojskowy/Szlezwik-Holsztyn: 10. Obwodowe Dowództwo Obrony (Hamburg) oraz cztery dowództwa powiatowe;

  • II OW: 20. (Brema), 22. (Hanower), 23. (Hildesheim), 24. (Oldenburg) i 25. Obwodowe Dowództwo Obrony (Luneburg) oraz czternaście dowództw powiatowych;

  • III OW: 31. (Kolonia), 32. (Dusseldorf), 33. (Munster), 34. (Arnsberg) i 35. Obwodowe Dowództwo Obrony (Detmold) oraz dziewiętnaście dowództw powiatowych;

  • IV OW: 41. (Koblenz), 42. (Trier), 43. (Wiesbaden), 44. (Kassel), 45. (Neustadt), 46. (Saarbrucken) i 47. Obwodowe Dowództwo Obrony (Gießen) oraz czternaście dowództw powiatowych;

  • V OW: 51. (Ludwigsburg), 52. (Karlsruhe), 53. (Freiburg) i 54. Obwodowe Dowództwo Obrony (Tubingen) oraz jedenaście dowództw powiatowych;

  • VI OW: 61. (Augsburg), 62. (Regensburg), 63. (Ansbach), 64. (Wurzburg), 65. (Monachium), 66. (Landshul) i 67. Obwodowe Dowództwo Obrony (Boyreuth) oraz osiemnaście dowództw powiatowych.

  Równolegle do dowództw obwodowych okręgom wojskowym podporządkowano obwodowe komendy łączności oraz wojskowe komendy ruchu. Dodatkowo 17 Komend Łączności współpracowało z dowództwami obwodowymi i powiatowymi w zabezpieczeniu łączności na korzyść wojsk OT.

Ośrodki dowodzenia zachodnioniemieckiej OT.

   Wojskowe Komendy Ruchu, tych z kolei w RFN było 15, odpowiadały za koordynację działań wojskowych i administracji cywilnej w sprawnym przegrupowaniu i kierowaniu transportami wojskowymi na podległym terenie. Dzieliły się na komendy ruchu drogowego (przy władzach administracyjnych obwodu) oraz ruchu drogowo-kolejowego (przy dyrekcjach kolei państwowych). Pojedyncza komenda ruchu miała pod swoją pieczą obszar 1 do 3 krajów związkowych.

   Każdy z ośrodków dowodzenia dysponował odpowiednimi siłami. Okręgom podporządkowano po brygadzie zmechanizowanej, obwodom bataliony piechoty zmotoryzowanej, powiatom kompanie i plutony ochrony.

"Bagnety" obrony terytorialnej

     Opisując oddziały i pododdziały obrony terytorialnej Niemiec Zachodnich w tym okresie należy pamiętać o realizowanej reorganizacji. Dotyczyła głównie oddziałów bojowych szczebla okręgu wojskowego. Do początku lat 80-tych ubiegłego wieku zadania te wykonywało sześć dowództw obrony (niem. Heimatschutzkommando) o numerach 13-18 (po jednym w każdym okręgu wojskowym) z dwunastoma pułkami strzelców (38., 39., 41., 43., 44., 45., 47., 48., 50., 51., 53., 54.). W kwietniu 1981 roku pułki przeformowane zostały w brygady obrony terytorialnej (niem. Heimatschutzbrigade). Były to tak zwane aktywne związki, jeden rozwinięty w 85%, trzy w 65% i dwa w 52%. Z odpowiednich dowództw powstały: 51. Brygada OT (dyslokacja: Eutin/Flensburg-Weiche, I. Okręg Wojskowy), 52. (Lingen, II. OW), 53. (Düren, III. OW), 54. (Trier, IV. OW), 55. (Böblingen, V. OW) i 56. (Neuburg, VI. OW). Brygady zostały zwolnione ze stałej ochrony rejonów na rzecz operacji aktywnych: likwidacji desantów powietrznych, grup dywersyjno-rozpoznawczych czy powstrzymywania zgrupowań taktycznych włamujących się w głąb ugrupowania wojsk własnych. W tym celu otrzymały organizację i wyposażenie podobne do liniowych oddziałów bojowych. Każda ze wspomnianych sześciu brygad otrzymała: dwa bataliony czołgów, batalion zmechanizowany, batalion zmotoryzowany, dywizjon artylerii, batalion zapasowy, kompanię saperów, kompanię obrony ABC, kompanię remontową i kompanię zaopatrzenia.

Rozmieszczenie brygad i pułków OT na terytorium RFN. Mapy Mariusz Cielma.

  Batalion czołgów liczył 41 wozów bojowych zgrupowanych w trzech kompaniach czołgów (po 13 czołgów) oraz kompanii dowodzenia i zaopatrzenia (2 czołgi). Przeważały pojazdy produkcji amerykańskiej typu M-48A2, M-48A5 czy krajowe Lepardy 1.

  Bataliony zmechanizowane i zmotoryzowane (oba nazywały się identycznie: jägerbataillon – batalion strzelców, pierwszy w brygadzie był zmotoryzowany – 551 ludzi, drugi zmechanizowany) składały się z trzech kompanii zmechanizowanych (zmotoryzowanych), kompanii wsparcia (pluton moździerzy 120 mm na M-113, pluton przeciwpancerny z działami samobieżnymi lub czołgami), kompanii dowodzenia i zaopatrzenia. W strukturze występowała niekiedy szósta kompania przeznaczona do szkolenia rekrutów. Bataliony zmechanizowane posiadały transportery gąsienicowe M-113 (zmotoryzowane - samochody ciężarowe), 7 samobieżnych dział przeciwpancernych (3 sekcje po 2 wozy plus pojazd dowódcy) Jagdpanzer Kanone 90 mm potem zastępowanych czołgami M-48 i Leopard 1), 6 moździerzy 120 mm, 12 (w kolejnych latach 9) ppk Milan oraz 6 granatników Carl Gustaf (sztuka w drugim i trzecim plutonie kompanii strzelców). Kompania zmechanizowana na transporterach składała się z 11 wozów (1 w plutonie dowodzenia, 9 w plutonach strzelców liczących po 3 M-113 i ambulans w drużynie sanitarnej).

  Dywizjon artylerii posiadał 18 holowanych haubic kalibru 105 mm zgrupowanych w 3 bateriach ogniowych oraz do osłony 4 działka 20mm Rh202 w baterii przeciwlotniczej. Kompania obrony przed bronią masowego rażenia (tzw. ABC) składała się z plutonu dowodzenia, plutonu rozpoznania skażeń, plutonu obrony ABC i plutonu zabiegów specjalnych. Kompania saperów ma w swoim składzie m.in. 6 pojazdów do minowania, 4 do trałowania i 4 mosty towarzyszące.

  Prócz przeformowanych sześciu dowództw obrony w brygady, od nowa sformowano sześć kolejnych brygad OT o nieco lżejszej strukturze. Brygady te posiadały w swoim składzie: dwa bataliony zmotoryzowane (na ciężarówkach), batalion czołgów (41 M-48 lub w kolejnych latach Leopard 1), dywizjon artylerii, kompanię saperów (m.in. 4 mosty towarzyszące) i kompanię remontową. Brygady drugiego typu, generalnie mobilizowane, również przydzielono po jednej do każdego z okręgów wojskowych, i tak: 61. Brygada OT (dyslokacja: Szlezwik, I. Okręg Wojskowy), 62. (Hanower, II. OW), 63. (w planie od kwietnia 1982 roku, Düsseldorf, III. OW), 64. (od kwietnia 1982 roku, Nünschweiler, IV. OW), 65. (od kwietnia 1982 roku, Böblingen, V. OW) i 66. (od listopada 1983 roku, Neuburg, VI. OW). Etatowa liczebność brygad 51-55. to około 3400 żołnierzy, brygad 61-66. mniej, 2800 żołnierzy.

  W strukturze organizacyjnej i w podporządkowaniu operacyjnym brygad były wyjątki. 56. Brygada OT była faktycznie brygadą pancerną (dwa bataliony grenadierów z bwp Marder, dwa bataliony czołgów, dywizjon artylerii samobieżnej z haubicami M-109) podległą 1. Dywizji Strzelców Górskich. Z kolei 51. Brygada OT podporządkowana została 6. Dywizji Grenadierów Pancernych, stanowiącej wraz z Duńczykami element korpusu jutlandzkiego. Jak widać, choć stosowano w przypadku wojsk obrony terytorialnej zasadę podporządkowania dowództwu narodowemu, dwie z tych brygad faktycznie podlegały pod sztab NATO.

Brygada OT (Heimatschutzbrigade)

batalion strzelców (jägerbataillon)

batalion czołgów (panzerbataillon)

dywizjon artylerii (feldartilleriebataillon)

51. Brygada OT

511., 512.

513., 514.

515.

52. Brygada OT

521., 522.

523., 524.

525.

53. Brygada OT

531., 532.

533., 534.

535.

54. Brygada OT

541., 542.

543., 544.

545.

55. Brygada OT

551., 552.

553., 554.

555.

56. Brygada OT

561., 562.(panzergrenadierbataillon)

563., 564.

565. (panzerartilleriebataillon)

61. Brygada OT

611., 622.

613., 614.

615

62. Brygada OT

621., 622.

623., 624.

625

63. Brygada OT

631., 632.

633., 634.

635

64. Brygada OT

641., 642.

643., 644.

645

65. Brygada OT

651., 652.

653., 654.

655

66. Brygada OT

661., 662.

663., 664.

665

  Na okres wojny, na bazie 45 batalionów OT planowano sformować 15 pułków (niem. Heimatschutzregiment). Pułki rozdysponowano po 2-3 na każdy z okręgów wojskowych: 71. Dithmarshen (dyslokacja Neumünster, I. Okręg Wojskowy), 81. Angeln(Süderlügum, I. OW), 72. Hanseatischeas HschRgt (Brema, II. OW), 82. Weser-Ems (Hasbergen/Gaste, II. OW), 73. Münsterland (Greven, III. OW), 83. Niederhein (Xanten, III. OW), 93. Kurköln (Aachen, III. OW), 74. Deutsches-Eck (Koblenz, IV OW), 84. Hessen-Darmstadt (Darmstadt, IV OW), 94. Kurpfalz (Neustadt, IV. OW), 75. Alt-Württemberg (Ludwigsburg/Waldenburg, V. OW), 85. Hohenzollern (Tübingen, V. OW), 76. Franken (Ansbach, VI. OW), 86. Altbayern (Monachium, VI. OW) i 96. Schwaben (Augsburg, VI. OW).

  Pułki OT składały się z trzech batalionów zmotoryzowanych (na ciężarówkach, także mobilizowanych z gospodarki), kompanii moździerzy 120 mm, kompanii dowodzenia i kompanii zaopatrzenia.

  Pułkowy jägerbataillon liczył 880 ludzi w czterech kompaniach strzelców i w kompanii dowodzenia. Z uzbrojenia batalionowego warto wymienić 7 działek 20 mm Rh202 (pluton w kompanii dowodzenia). Każda kompania strzelców (172 ludzi) składała się z 4 plutonów z 3 karabinami maszynowymi, 4 granatnikami 40 mm i 4 dwutonowymi ciężarówkami każdy. Kompania moździerzy (295 ludzi) to prócz plutonu dowodzenia, 3 plutony ogniowe po 6 ciągnionych moździerzy kalibru 120 mm każdy.

   O pewnej ciekawostkę, ale i istotnym wyróżniku, należy wspomnieć o plutonie przeciwpancernym złożonym z 7 samobieżnych dział 90 mm lub czołgów M-48 a wchodzącym w skład kompanii dowodzenia (199 ludzi). Łącznie pułk obrony terytorialnej pod względem osobowym liczył około 3300 ludzi.

pułk obrony terytorialnej

(Heimatschutzregiment)

batalion strzelców

(jägerbataillon)

kompania moździerzy

(mörserkompanie)

71. pułk OT

711., 712., 713.

710.
72. pułk OT

721., 722., 723.

720.
73. pułk OT

731., 732., 733.

730.
74. pułk OT

741., 742., 743.

740.
75. pułk OT

751., 752., 753.

750.
76. pułk OT

761., 762., 763.

760.
81. pułk OT

811., 812., 813.

810.
82. pułk OT

821., 822., 823.

820.
83. pułk OT

831., 832., 833.

830.
84. pułk OT

841., 842., 843.

840.
85. pułk OT

851., 852., 853.

850.
86. pułk OT

861., 862., 863.

860.
93. pułk OT

931., 932., 933.

930.
94. pułk OT

941., 942., 943.

940.
96. pułk OT

961., 962., 963.

960.

   Do obrony ważnych obiektów stacjonarnych przeznaczone były najmniejsze w obronie terytorialnej samodzielne pododdziały. W tym celu dysponowano 150 kompaniami (10 w Szlezwiku-Holsztynie, 65 w Dowództwie Terytorialnym Północ i 75 w Południe) i około 300 plutonami ochrony.

Inne zadania i funkcje realizowane w ramach obrony terytorialnej

  Obrona terytorialna wypełniała pomocnicze, ale często newralgiczne dla funkcjonowania całych, zachodnioniemieckich sił zbrojnych zadania. Wśród nich należy wymienić obowiązek powoływania rezerw osobowych na potrzeby mobilizacyjne szczególnie wojsk lądowych czy uzupełnianie strat osobowych w jednostkach liniowych. W gestii OT leżała szeroko pojęta logistyka. W bazach materiałowych składowano, konserwowano, obsługiwano czy w końcu dowożono do odbiorców środki materiałowe. Dbano również o kontakty z cywilnym sektorem przemysłowym mającym swoje zadania w systemie obronnym państwa.

  Na barki oficerów i żołnierzy obrony terytorialnej spadło zabezpieczenie medyczno-sanitarne Bundeswehry, wojsk NATO oraz zgodne z prawem międzynarodowym przetrzymywanie jeńców wojennych. Ogniwem pośrednim pomiędzy wojskami operacyjnymi, siłami NATO a organami cywilnymi były właśnie ośrodki dowodzenia OT odpowiedniego dla sprawy szczebla.

Mariusz Cielma

 




Rejestracja

Funkcja chwilowo niedostępna

×

Logowanie

×

Kontakt

×
Śmigłowiec Bell AH-1 Cobra

Śmigłowiec Bell AH-1 Cobra

Śmigłowiec szturmowy Bell AH-1 Cobra jest z pewnością jedną z najsłynniejszych, o ile nie najsłynniejszą, prowizorek w historii lotnictwa wojskoweg...

więcej polecanych artykułów