Serwis używa cookies. Korzystając z serwisu wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Zapoznaj się z polityką prywatności.
zamknij   

szukaj

2011-12-08 20:58:41

RBS 70 - szwedzkie podejście do bliskiego zasięgu

     Przeciwlotnicze zestawy rakietowe bliskiego zasięgu (VSHORAD) to w większości przenośne PZR samonaprowadzane pasywnie na podczerwień, takie jak 9K32 Strzała-2, FIM-43 Redeye, 9K38 Igła, FIM-92 Stinger, MBDA Mistral czy polski PZR Grom. Jednakże, z uwagi na wady zastosowania podczerwieni (przede wszystkim wrażliwość na zakłócenia sztuczne i naturalne, utrudnione rażenie celów w przedniej półsferze), rozwijane są alternatywne metody naprowadzania przeciwlotniczych zestawów rakietowych bliskiego zasięgu. Przykładem zastosowania takiej innej metody jest szwedzki RBS 70 (Robot System 70) naprowadzany w wiązce laserowej.

      Prace nad RBS 70, prowadzone przez firmę Bofors, trwały od końca lat 60., a pierwsza generacja zestawów RBS 70 osiągnęła gotowość bojową w 1978 roku. W założeniu to właśnie nowo opracowane zestawy przeciwlotnicze bliskiego zasięgu miały stanowić podstawę naziemnej obrony przeciwlotniczej szwedzkiej armii. Pokrycie całego terytorium Szwecji PZR średniego zasięgu, takimi jak MIM-23 Hawk (szwedzkie oznaczenie RBS 77), uznano bowiem za nieracjonalne ze względu na koszt takich zestawów oraz niską gęstość zaludnienia w Szwecji. Opracowywany zestaw przeciwlotniczy miał być skuteczny przeciwko szerokiemu spektrum celów, ale także prosty w obsłudze, autonomiczny oraz tani (zarówno jeśli chodzi o jego zakup, jak i eksploatację), tak aby mogły z niego korzystać również pododdziały obrony terytorialnej i mógł być bez problemów obsługiwany przez żołnierzy z poboru. Oczywiście, podstawowym zadaniem nowo opracowywanego zestawu przeciwlotniczego nie była osłona strefowa terytorium kraju, lecz punktowa ochrona wojsk i najważniejszych obiektów. Wcześniej Szwecja dysponowała pewną liczbą przenośnych zestawów przeciwlotniczych FIM-43 Redeye (oznaczonych RBS 69) samonaprowadzanych na podczerwień, jednakże ich właściwości, a w szczególności ograniczenia w rażeniu celów z przedniej półsfery oraz bardzo duża podatność na zakłócenia sztuczne i naturalne, nie satysfakcjonowały szwedzkich przeciwlotników.

Zestaw przeciwlotniczy RBS 70 z pociskami Bolide czeskich sił zbrojnych.

      Zestaw przeciwlotniczy RBS 70 składa się z umieszczonego w kontenerze startowym (o masie 26,5 kg) pocisku rakietowego oraz jednopociskowej wyrzutni wraz z systemem kierowania ogniem (35 kg), umieszczonej na podstawie trójnożnej (25 kg). Po odpaleniu za pomocą silnika startowego pocisk z wykorzystaniem odbiornika wiązki laserowej znajdującego się w tylnej jego części naprowadza się na wiązkę laserową emitowaną przez system kierowania ogniem i kontynuuje lot napędzany przez bezdymny silnik marszowy (prędkość maksymalna 1,6 Ma). Zadaniem operatora jest utrzymanie krzyża celowniczego na celu do czasu jego trafienia. Do naprowadzania pocisku na cel operator wykorzystuje manipulator, umieszczony na pulpicie sterowniczym. Wadą takiego rozwiązania jest konieczność uchwycenia celu przez operatora i utrzymywania go w celowniku do czasu jego porażenia. Naprowadzanie w wiązce laserowej gwarantuje jednak praktycznie całkowitą odporność na zakłócenia sztuczne.

      Na część bojową pocisku RBS 70 składają się odłamkowa (od wersji Mk 2 – kumulacyjno-odłamkowa) głowica bojowa o masie ok. 1,1 kg z 2000 wolframowych kulek o niewielkiej średnicy. Taki kształt części bojowej zapewnia zarówno dobrą fragmentację, jak i (od wersji Mk 2) skuteczne rażenie celów opancerzonych (śmigłowców bojowych), jeśli dochodzi do bezpośredniego trafienia. Warto dodać, że pocisk RBS 70 w nowszych wersjach) wyposażony jest w dwa typy zapalników – zapalnik uderzeniowy oraz laserowy zapalnik zbliżeniowy, dzięki czemu możliwy jest wybór optymalnego trybu rażenia celu. Zasięg rażenia bazowej wersji pocisku RBS 70, obecnie już wycofanej z uzbrojenia, wynosi 5 km, a pułap – ponad 2 km.

Odpalenie pocisku przeciwlotniczego RBS 70.

     Od początku zestaw RBS 70 dostosowany był do współpracy z radiolokatorami wykrywania i śledzenia celów. Podstawowym, dedykowanym radiolokatorem wykrywania i śledzenia celów dla RBS 70 jest SRL Saab Giraffe. Wprowadzony do uzbrojenia równolegle z zestawami RBS 70 pierwszej generacji radiolokator ten ma zasięg wykrywania celów powietrznych do 40 km, śledzenia do 20 km i jest w stanie określać odległość oraz azymut celu (stacja dwuwspółrzędna). Informacja o celach przekazywana jest fonicznie - operator zestawu przeciwlotniczego otrzymuje w słuchawkach informację o położeniu celu.

     Po wprowadzeniu do uzbrojenia PZR RBS 70 podlegał wielokrotnie modyfikacjom, dostosowującym zestaw do wymogów zmieniającego się pola walki. Zmiany dotyczyły zarówno samych pocisków, jak i wyrzutni, systemu kierowania ogniem oraz zintegrowania zestawów z systemami dowodzenia obroną powietrzną. Pierwsza modyfikacja pocisku RBS 70, oznaczona RBS 70 Mk 1, wprowadzona została do uzbrojenia już w 1982 roku. Zwiększono strefę rażenia pocisku – maksymalny pułap rażenia wynosił 3 km, a zasięg wzrósł do 6 km. Opracowano ponadto pierwszą wyrzutnię samobieżną pocisków RBS 70 – zmodyfikowaną wyrzutnię umieszczono w części ładunkowej samochodu osobowo-terenowego Land Rover.

     Osiem lat później do służby weszła kolejna wersja RobotSystem 70 – RBS 70 Mk 2. Podobnie jak poprzednio, powiększono strefę rażenia zestawu – zasięg skuteczny wynosił teraz 7 km, a maksymalny pułap – 4 km. Zmodyfikowano także część bojową oraz odbiornik wiązki laserowej. Równie ważne zmiany dotyczyły wyrzutni oraz systemu kierowania ogniem. Z zestawem RBS 70 zintegrowano nocny system celowniczy COND (Clip-On Night Device) z kamerą termowizyjną, dołączany do wyrzutni i pozwalający na wykorzystywanie systemu w każdych warunkach atmosferycznych, w dzień i w nocy. Załogi zestawów RBS 70 otrzymały ponadto do dyspozycji terminale zautomatyzowanego systemu zarządzania polem walki, co znacząco zwiększyło ich świadomość sytuacyjną (czas reakcji wynosi około 4 s). Sukcesywnie opracowywano kolejne odmiany zestawów RBS 70, dostosowane do zamontowania na różnorakich nośnikach, takich jak samochody terenowe, transportery opancerzone M-113A1 i Bv-206, a także okrętach wojennych. Modernizowano również stacje radiolokacyjne rodziny Giraffe – wprowadzono zmodernizowaną stację radiolokacyjną wykrywania i śledzenia celów Giraffe 50AT (All-Terrain) o poprawionych charakterystykach, umieszczoną na podwoziu transportera opancerzonego Bv-206. Równolegle do uzbrojenia wprowadzono także nową stację radiolokacyjną wykrywania i śledzenia celów Giraffe-75 (oznaczoną jako PS-90), o zasięgu wykrywania celów dochodzącym do 75 km, pułapie wykrycia do 12,5 km, która charakteryzowała się możliwością wyróżniania celów w grupie oraz śmigłowców w zawisie, a także bardzo dobrą odpornością na zakłócenia (niski poziom listków bocznych). Zestaw z radiolokatorem PS 90 i podwójnymi wyrzutniami rakiet nazwano RBS 90.

Zestaw przeciwlotniczy RBS 70 na wyposażeniu fińskich sił zbrojnych, będący elementem systemu przeciwlotniczego Ito-2005M.

      W 2003 roku producent zestawu, firma Saab zaprezentowała kolejną modernizację zestawu RBS 70. Jego najważniejszym elementem był nowy pocisk rakietowy Bolide, zdolny do rażenia pełnego spektrum celów powietrznych: samolotów, w tym naddźwiękowych, śmigłowców, a także bezpilotowych aparatów latających, pocisków manewrujących oraz nawet opancerzonych celów lądowych lub morskich. Dzięki zastosowaniu prefragmentowanej głowicy kumulacyjno-odłamkowej oraz programowalnego zapalnika zbliżeniowego pocisk Bolide ma zasięg skuteczny 8 km, a maksymalny pułap wynosi 5 km. Maksymalna prędkość Bolide’a wynosi 2 Ma. Wprowadzono także nowy termowizyjny układ celowniczy BORC, wykorzystujący kamerę termowizyjną III generacji działającą w zakresie 8–12 μm. Dzięki temu nowy system celowniczy RBS 70 stał się jeszcze bardziej odporny na zakłócenia naturalne i sztuczne. Podobnie jak COND, BORC może być dołączony do celownika dziennego dowolnej wyrzutni RBS 70. Modernizowane zestawy wyposażono ponadto w nowy cyfrowy system IFF, ulepszony system zobrazowania sytuacji taktycznej oraz autonomiczne źródło zasilania. Do dyspozycji użytkowników RBS 70 oddano także komputerowy symulator zestawu.

      Warto dodać, że rodzina radiolokatorów Giraffe została uzupełniona o wielowiązkową stację Giraffe AMB (Agile Multi-Beam) – radiolokator trójwspółrzędny, charakteryzujący się wysoką odpornością na zakłócenia, o zwiększonym do 100 km maksymalnym zasięgu wykrywania celów powietrznych oraz maksymalnym pułapie wykrywania celów wynoszącym 20 km.

Odpalenie pocisku RBS 70 z wyrzutni najnowszej generacji – RBS 70 NG. Wszystkie fot. Saab.

      W czasie targów DSEi 2011 w Londynie (13–16 września 2011 roku) zaprezentowano kolejną wersję zestawu RBS 70 – RBS 70 NG (New Generation). Modyfikacje dotyczą głównie systemów celowania i dowodzenia – RBS 70 NG jest kompatybilny ze wszystkimi odmianami pocisków RBS 70. Możliwości zmodernizowanego zestawu najpełniej jednak pozwalają wykorzystać pociski ostatniej generacji – Bolide. RBS 70 NG został zintegrowany z nową kamerą termowizyjną III generacji; nie ma już potrzeby instalowania dodatkowych urządzeń. Zestaw nowej generacji jest wyposażony w układ automatycznego śledzenia (autotracker), co zwiększa możliwości rażenia celów manewrujących lub trudnych do wyróżnienia z tła. Dzięki zmodernizowanemu po raz kolejny systemowi zarządzania polem walki istnieje możliwość przesłania do operatora zestawu dokładnej informacji o położeniu celu w czasie rzeczywistym, z wykorzystaniem m.in. nowego systemu zobrazowania sytuacji taktycznej, integrującego wszystkie informacje potrzebne w procesie celowania. Sam system naprowadzania pocisku również uległ modyfikacji – skrócono czas reakcji zestawu i zwiększono jego skuteczność. Ponadto RBS 70 NG wyposażony jest w system rejestrowania działań, dzięki czemu możliwe jest ich dokładne omówienie po przeprowadzeniu szkolenia z wykorzystaniem systemu symulacyjnego, co pozwala na zwiększenie efektywności szkolenia oraz, co nie mniej ważne, ograniczenie jego kosztów.

 Zestawienie poszczególnych wersji RBS 70:

 

   RBS 70

   RBS 70 Mk 1

   RBS 70 Mk 2

   BOLIDE

   RBS 70 NG

   Rok wejścia do służby

   1978

   1982

   1990

   2003

   2011

   System naprowadzania

               W wiązce laserowej

   Zasięg rażenia [km]

   5 km

   6 km

   7 km

   8 km

   8 km

   Pułap rażenia [km]

   >2 km

   3 km

   4 km

   5 km

   5 km

   Głowica bojowa [typ]

   Odłamkowo-burząca,    prefragmentowana

Kumulacyjno-odłamkowa, prefragmentowana

   Celownik nocny

   -

   -

  + (opcja)

  + (opcja)

  

Rażenie pocisków manewrujących i BSL

   -

   -

   -

   +

   +

   System kierowania ogniem

   -

   +

   +

   +

   +

   Autotracker

   -

   -

   -

   -

   +

     Przeciwlotniczy zestaw rakietowy RBS 70 to alternatywa dla najniższego „piętra” rakietowych systemów obrony przeciwlotniczej. Przyjęty system naprowadzania gwarantuje niezawodność i odporność na zakłócenia, choć w przeciwieństwie do pocisków samonaprowadzanych na źródło ciepła nie zalicza się do klasy „odpal i zapomnij”, gdyż wymaga naprowadzania pocisku na cel do czasu jego porażenia. Dzięki stopniowemu unowocześnianiu zestawu RBS 70 NG wciąż spełnia zmieniające się wymogi współczesnego pola walki. Zestaw ten jest używany w 18 krajach i nadal cieszy się sporą popularnością o czym świadczą zawarte w ostatnich kilku latach kontakty (w latach 2004-2008 z Litwą, Czechami, Finlandią). Wyprodukowano ponad 1600 wyrzutni i ponad 17000 pocisków wszystkich wersji. RBS 70 NG stanowi szczególnie interesującą ofertę dla krajów poszukujących pocisków podwójnego zastosowania, zdolnych zarówno do rażenia celów powietrznych, jak i lądowych, służących jako uzbrojenie niewielkich okrętów czy pododdziałów obrony terytorialnej.

Jakub Palowski




Rejestracja

Funkcja chwilowo niedostępna

×

Logowanie

×

Kontakt

×
Fregaty rakietowe typu Sachsen (typ 124)

Fregaty rakietowe typu Sachsen (typ 124)

Zakres zadań i znaczenie niemieckiej marynarki wojennej w odniesieniu do całych sił zbrojnych tego państwa w ostatnim czasie uległy znacznemu zwięk...

więcej polecanych artykułów