Serwis używa cookies. Korzystając z serwisu wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Zapoznaj się z polityką prywatności.
zamknij   

szukaj

2011-10-19 10:11:41

Pancerniki typu Montana

     Pancerniki typu Montana stanowiły ostatni etap ewolucji amerykańskich okrętów tej klasy, po szybkich jednostkach typów North Carolina, South Dakota i Iowa były powrotem do tradycyjnego podejścia do budowy okrętów liniowych – poświęcenia prędkości na rzecz siły ognia i opancerzenia. W przypadku opisywanych okrętów konstruktorzy nie byli zobligowani do przestrzegania ograniczeń traktatowych, mimo tego projektowanie przeciągało się i ostatecznie zakończyło się ich anulowaniem.

Geneza

     Pierwsze przymiarki do nowych pancerników rozpoczęły się w 1938 roku, założeniami jednostki będącej wolniejszą ale lepiej opancerzoną alternatywą dla jednostek typu Iowa. Nowe okręty miały być odpowiedzią na nowoopracowany pocisk przeciwpancerny kalibru 406 mm o masie 1224,7 kg, charakteryzujący się zwiększonymi parametrami penetracji celów opancerzonych, a także być wyposażone w uniwersalną artylerię średniego kalibru, 152 mm L/47[1], która miała służyć do zwalczania celów powietrznych oraz lżejszych jednostek nieprzyjaciela (głównie dużych japońskich niszczycieli).

     W połowie 1939 roku, kiedy rozpoczęto planowanie wydatków na rok budżetowy FY41, Rada Główna US Navy podjęła decyzję o zamówieniu dwóch jednostek typu Iowa, natomiast nowe wolne pancerniki miały być finansowane od roku budżetowego FY42 i zostały określone jako typ BB 65 [2].

    W tym czasie Rada Główna wydała wymagania nowej jednostki, charakteryzować się miała następującymi parametrami:

  • wyporność 45000 ton;

  • artyleria główna składająca się z 12 armat;

  • opancerzenie odporne na pocisk o masie 1224,7 kg;

  • prędkość maksymalna 27 węzłów lub więcej.

    Dział Studiów Projektowych pierwsze warianty przedstawił w lipcu 1939 roku, wykorzystano w nich elementy założeń z 1938 roku oraz planów pancerników typów South Dakota oraz Iowa. Oznaczone jako BB 65A do J przedstawiały kadłub o długości 243,8 metrów, szerokości 32,9 metrów i zanurzeniu 11 metrów. Układ napędowy, zapożyczony z wcześniejszych jednostek typu South Dakota, miał moc 130000 koni mechanicznych i na papierze pozwalał na osiągnięcie prędkości około 27 węzłów. Strefa nietykalności (w projektach BB 65A–I) miała zapewnić ochronę przed pociskami o masie 1020,5 kg w odległości od 16459 do 27432 metrów, natomiast w BB 65J od 18288 do 27432 metrów. W większości przypadków (poza BB 65J, który otrzymał 12 armat kalibru 356 mm) uzbrojenie składało się z 9-12 armat kalibru 406 mm, Mark 7 z lufą o długości 50 kalibrów. Przy opisywaniu propozycji uzbrojenia należy zwrócić uwagę na to, że artyleria średniego kalibru składała się z 12-20 armat kalibrów 127–152 mm. Komandor Alan Chantry, szef Działu Studiów Projektowych, starał się zainteresować członków Rady możliwością instalacji wież czterolufowych. Ich zastosowanie, przy ograniczeniu ilości do trzech, pozwoliłaby zaoszczędzić 800 ton na masie uzbrojenia oraz dalszych 800 ton na opancerzeniu (BB 65C).

Montany, o ile byłyby ukończone, mogłyby pójść w ślady pancerników Iowa, których służba zakończyła się dopiero po Zimnej Wojnie.

     Mając na uwadze potencjał tego rozwiązania opracowano projekt BB 65C-2, który miał być odpowiedzią na założenia. Osiągnięcie strefy nietykalności pancerników typu Iowa (od 16459 do 27432 metrów przed pociskiem o masie 1020,5 kg) wymagało zastosowanie pancerza o grubości: pas burtowy 416,5 mm; pokład pancerny 171,45 mm; barbety 535,9 mm; wyporność takiej jednostki szacowano na 55000 ton. Problemem konstruktorów była masa pojedynczej wieży czterolufowej, dochodziła ona do 2064 ton w porównaniu z 1622 tonami wieży trzylufowej instalowanej na typie Iowa. Poza samą wagą innym istotnym problemem był pobór mocy, w porównaniu z jednostkami typu South Dakota wzrosła z 7000 do 10000 kW. Obliczenia Biura Inżynieryjnego wskazały, że dodatkowe generatory spowodowałyby przedłużenie kadłuba o 4,87 metrów i wzrost masy o 400 ton.

Dane taktyczno-techniczne projektów z lipca 1939 roku:

. BB 65A BB 65B BB 65C BB 65D BB 65E BB 65F BB 65G BB 65H BB 65I BB 65J
Artyleria główna 12 x 406 L/50 12 x 406 L/50 12 x 406 L/50 12 x 406 L/50 12 x 406 L/50 9 x 406 L/50 9 x 406 L/50 9 x 406 L/50 9x 406 L/50 12 x 356 L/50
Artyleria średnia 20 x 127 L/38 12 x 152 L/47 20 x 127 L/38 12 x 152 L/47 20 x 127 L/38 20 x 127 L/38 20 x 127 L/38 20 x 127 L/38 20 x 127 L/38 20 x 127 L/38
Wyporność standardowa [t] 45435 45658 43800 44021 44793 41627 44654 43446 44432 44380
Długość [m] 243,8 243,8 243,8 243,8 243,8 243,8 243,8 243,8 243,8 243,8
Szerokość [m] 32,9 32,9 32,9 32,9 32,9 32,9 32,9 32,9 32,9 32,9
Zanuszenie [m] 10,9 10,9 10,9 10,9 10,9 10,9 10,9 10,9 10,9 10,9
Moc maszyn [KM] 130000 130000 130000 130000 130000 130000 130000 130000 130000 130000
Prędkość [w] 27 27 27 27 27 27 27 27 27 27

     W tym czasie Rada Główna rozważała instalację armat kalibru 457 mm, jednak obliczenia wykazały iż przy wyporności 45000 ton uda się umieścić tylko sześć-osiem armat tego typu. Admirał Furlong, szef Biura ds. Uzbrojenia, optował za artylerią kalibru 406 mm o długości lufy 56 kalibrów. To koncepcyjne rozwiązanie pozwalało uzyskać zwiększony zasięg, minusem była ograniczona żywotność lufy, którą zakładano na 120 wystrzałów pełnym ładunkiem.

     We wrześniu 1939 roku Rada Główna zebrała się w celu określenia poprawionych wymagań, jedyną decyzją było zarzucenie prac nad koncepcją wież czterolufowych. W czasie kolejnych obrad, 24 października 1939 roku admirał John W. Greenslade zażądał opracowania nowych wariantów w dwóch wersjach prędkości (27,5 i 32,5 węzłów). Miały one charakteryzować się uzbrojeniem głównym składającym się z dwunastu armat artylerii głównej oraz około dwudziestu uniwersalnych armat kalibru 127 mm L/38 jako artylerii średniej. Strefa nietykalności miała zapewnić ochronę przed pociskiem 1224,7 kg wystrzelonym z armat kalibru 406 mm L/50 z dystansu 16459–27432 metrów. Jedynym limitem, który musieli mieć na uwadze projektanci, był wymóg aby nowa konstrukcja zmieściła się w śluzach Kanału Panamskiego. Wstępnie oszacowany, że pancernik będzie charakteryzował się wypornością standardową w granicach 50000 ton.

     Limit zmieszczenia się w śluzach został zniesiony w lutym 1940 roku, 12 lutego Sekretarz Marynarki zwrócił się do Sekretarza Wojny o rozpoczęcie prac nad budową w strefie Kanału Panamskiego trzeciego zespołu śluz, dzięki którym możliwe byłoby wykorzystanie kanału przez jednostki pływające o długości do 365 i szerokości do 42,6 metrów [3]. Pierwsze fundusze na ten cel zostały zatwierdzone w budżecie FY40, a zakończenie prac przewidywano około 1945 roku. Nowy zespół śluz miał być wykorzystywany głównie przez okręty marynarki wojennej USA, pozostali użytkownicy mieliby możliwość ich użycia tylko w przypadku zamknięcia któryś ze starych lub kiedy dana jednostka (ze względu na wymiary) nie mieściłaby się w zespołach Gatun, Miraflotes lub Pedro Miguel.

     W połowie stycznia 1940 roku Dział Studiów Projektowych przedstawił obliczenia z których wynikało, że pancernik o prędkości 27,5 węzłów z układem napędowym pochodzącym z jednostek typu South Dakotai strefą nietykalności w granicach 18288–27432 metrów miałby wymiary 256x34,7x11 metrów i wyporność standardową 51500 ton (w przypadku wykorzystania armat 127 mm L/54 wzrosłaby do 53500 ton). Wariant z prędkością maksymalną (32,5 węzłów) musiałby mieć długość 304,8 metrów i szerokość 35 oraz wyporność standardową 63500 ton. Uzyskanie zakładanej prędkości wymusiłoby instalację układu napędowego o mocy 318000 koni mechanicznych [4].

Wizja artystyczna pancernika USS Montana.

     W tym czasie podjęto decyzje dotyczące samego opancerzenia. W pracach zespołu ścierały się dwie koncepcje – zastosowania pancerza wewnętrznego oraz zewnętrznego. Zaletą pierwszego rozwiązania były oszczędności masowe, jednak wobec braku limitów zdecydowano się na drugą możliwość. Zastosowanie opancerzenia zewnętrznego pozwalało na oszczędności finansowe i czasowe przy budowie oraz większą i szybszą możliwość naprawy ewentualnych uszkodzeń. Główny pas pancerny miał być pochylony pod kątem 19º i sięgał od górnej części cytadeli pancernej do elementów biernej osłony podwodnej. Główne elementy konstrukcyjne miały być wykonane ze stali STS (Special Treatment Steel).

Planowane okręty typu Montana:

Nazwa Numer taktyczny Stocznia
Montana BB 67 Navy Yard - Filadelfia
Ohio BB 68 Navy Yard - Filadelfia
Maine BB 69 Navy Yard - Nowy Jork
New Hampshire BB 70 Navy Yard - Nowy Jork
Louisiana BB 71 Navy Yard - Norfolk

      Jednym z istotnych elementów projektu były obliczenia przedstawione przez Biuro ds. Uzbrojenia. Otóż zdolności produkcji pancerzy okrętowych w Stanach Zjednoczonych określano na 40800 ton rocznie. W ciągu sześciu miesięcy, przy wykorzystaniu rezerw mocy istniejących zakładów, mogła ona wzrosnąć do 52000 ton. Jednak, przy zwiększonym popycie związanym z rozbudową floty, należało zbudować kolejne zakłady, zdolne do produkcji około 25000 ton rocznie. Koszty budowy huty określono na 36 mln ówczesnych dolarów, a czas na około rok, następne 18 miesięcy zajęłoby osiągnięcie maksymalnej mocy produkcyjnej. Opóźnienia budowy okrętów wyniosłyby około sześć-siedem miesięcy.

     Po upadku Francji w Stanach Zjednoczonych pojawiły się głosy o możliwym upadku Wielkiej Brytanii to zaś spowodowało, że w celu przyspieszenia wprowadzania nowych okrętów do służby zamrożono dalsze prace projektowe nad częścią jednostek. Wśród nich znalazły się także przyszłe Montany co spotkało się z krytyką Rady Głównej, która nie miała czasu na dopracowanie ich konstrukcji [5]. W przypadku opisywanych pancerników ciągle spierały się dwie opcje dotyczące prędkości okretów. Część członków Komitetu Wojny uważała, że prędkość poniżej 30 węzłów spowoduje, że będą mogły być wyeliminowane przez szybsze (jak donosił wywiad) jednostki tej klasy budowane w Japonii. Z drugiej strony, Biuro Szkoleniowe przedstawiło argument mówiący, iż szybki (powyżej 30 węzłów) pancernik będzie i tak musiał poczekać na eskortę przy bardziej wzburzonym morzu.

     W okresie marzec – lipiec 1940 roku Dział Studiów Projektowych przygotował poprawione propozycje projektowe nowych okrętów:

  • "szybkie" z maszynownią o mocy 212000 koni mechanicznych i uzbrojone w dwanaście armat kalibru 406 mm;

  • "wolne" z maszynownią o mocy 130000 i 150000 koni mechanicznych i uzbrojeniem głównym takim samym jak wariant "szybki";

  • jednostki uzbrojone w dziesięć armat 406 mm (w układzie 2xIII i 2xII) z kadłubem pozwalającym na przejście przez stare śluzy Kanału Panamskiego;

  • jednostki uzbrojone w dziewięć armat 406 mm (w układzie 3xIII) ze wzmocnionym opancerzeniem.

     Rada Główna, po dyskusji zwolenników prędkości ze zwolennikami zwiększonej siły ognia, zdecydowała o zatwierdzeniu projektu BB 65-5A. Koncepcja ta zakładała wykorzystanie siłowni pancerników typu Iowa, artylerii głównej złożonej z dwunastu armat Mark 7 kalibru 406 mm L/50 oraz uzyskaniu strefy nietykalności w odległościach 16459–29260,8 metrów. Sekretarz Marynarki, Frank Knox, zatwierdził wybór 19 sierpnia 1940 roku, jednocześnie zmieniając oznaczenie projektu na BB 67.

Dane taktyczno-techniczne projektów z okresu marzec-lipiec 1940 roku:

. BB65-1 BB65-2 BB65-3 BB65-4 BB65-5 BB65-6 BB65-7 BB65-8 BB65-9 BB65-10 BB65-11 BB65-12
Artyleria główna 9x406 L/50 9x406 L/50 9x406 L/50 12x406 L/50 12x406 L/50 12x406 L/50 12x406 L/50 12x406 L/50 9x406 L/50 9x406 L/50 9x406 L/50 9x406 L/50
Artyleria średnia 30x127 L/38 30x127 L/38 30x127 L/38 20x127 L/54 20x127 L/54 20x127 L/54 20x127 L/54 20x127 L/54 20x127 L/38 20x127 L/38 20x127 L/54 20x127 L/54
Wyporność standardowa [t] 50500 53500 52500 54500 57500 64500 65000 67000 53500 48000 52000 54000
Długość [m] 274,3 298,7 262,1 265,1 283,4 320 304,8 320 268,2 252,9 262,1 289,5
Szerokość[m] 33,5 33,8 34,7 34,7 35,3 36 36 36,5 34,7 33,5 34,1 34,1
Zanurzenie [m] 10,5 10,5 10,9 10,9 10,6 10,6 10,6 10,6 10,9 10,9 10,6 10,6
Moc maszyn [KM] 212000 212000 130000 150000 150000 212000 320000 320000 130000 130000 150000 212000
Zasięg [w] 31 33 28 28 28 31 33 33 28 28 ponad 28 32

    Pomiędzy listopadem 1940, a styczniem 1941 roku Dział Studiów Projektowych przygotował cztery ostateczne warianty z których miano wybrać projekt do realizacji. Jedynym ograniczeniem dla projektantów były wymiary: długość na linii wodnej 271,2 metrów oraz zanurzenie 11,2 metrów. Limit ten był spowodowany możliwościami stoczni w Norfolk oraz Filadelfii, gdzie planowano budowę części przyszłych Montan. Przy jednakowych wymiarach różnicą między poszczególnymi propozycjami były parametry opancerzenia.

     Ostateczny projekt nowych jednostek, oznaczony jako BB 67-4, został przedstawiony Radzie Głównej w marcu 1941 roku. Przedstawiał on okręt o wyporności standardowej 60500 ton i długości 267 metrów. Opancerzenie wolnej burty sięgało 2,75 metrów powyżej linii wodnej. Został on przesłany do oceny dowódcom wyższego szczebla. Większość z nich była zaskoczona tym, że przy takiej wyporności ochrona przed pociskami została poprawiona tylko w niewielkim stopniu. Część, po przestudiowaniu danych wywiadu dotyczących niemieckiego pancernika Bismarck wskazywała na zbyt małą ilość armat artylerii średniej [6]. Krytycznie ustosunkowano się także do ilości i umieszczenia stanowisk artylerii małokalibrowej, próbowano to w czasie późniejszych prac nad projektem w latach 1942/43. Admirał E.J. King, ówczesny dowódca Floty Atlantyku, stwierdził, że nowe jednostki są za duże i ich długość powinna zostać ograniczona do wymiarów pancerników typu Iowa.

     W listopadzie 1941 roku wprowadzono ostatnie korekty, które można uznać za kosmetyczne – usunięto dwa reflektory oraz dwa dalmierze (z dachu sterówki i wieży nr 3). Ilość i pozycje artylerii przeciwlotniczej były modyfikowane do 1943 roku.

Opis konstrukcji (Projekt BB 67-4A4)

     Kadłub miał posiadać następujące wymiary: długość całkowita – 281,9 metrów, długość na linii wodnej – 271,2 metrów, szerokość maksymalna - 36,8 metrów, szerokość na linii wodnej – 35,4 metrów, średnie zanurzenie kadłuba (według obliczeń) – 10,8 metrów. Deklarowana wyporność standardowa miała wynosić 60500 ton, a pełna 70500 ton.

    Konstrukcja i wygląd kadłuba został zaadaptowany z pancerników typu Iowa i podobnie jak one charakteryzował się wydłużoną, smukłą i mocno podniesioną dziobnicą, która rozszerzała się dopiero w rejonie rozpoczęcia się cytadeli pancernej, czyli przed wieżą A (w artykule zastosowano brytyjski system oznaczania wież – A i B na dziobie oraz Y i X na rufie). W budowie miano zastosować stal STS (Special Treatment Steel) oraz HTS (High Tensile Steel).

Fotografia jednego z oficjalnych modeli USS Montana, wykonana podczas uroczystości w stoczni Nowy Jork.

     Głównymi elementami podwodnej części kadłuba były bąble przeciwtorpedowe rozciągające się na długości cytadeli pancernej. Na całej długości rozciągało się podwójne (a w rejonie cytadeli potrójne) dno, które miało zabezpieczyć przed skutkami eksplozji podwodnej.

    W podwodnej, rufowej, części kadłuba ulokowane zostały cztery wały napędowe wraz z śrubami, wały wewnętrzne były w całości obudowane. Za wałami wewnętrznymi znajdowały się dwie płetwy sterowe o powierzchni około 29 m² każdy.

    Pancerniki typu Montana przejęły od jednostek typu Iowa układ nadbudówek, największą różnicą było przygotowanie miejsca pomiędzy kominami na łodzi ratunkowych oraz dwóch dźwigów (umieszczonych bo obu stronach drugiego komina), które miały je obsługiwać oraz podniesienie rufowej nadbudówki w celu umieszczenia drugiej rufowej wieży w superpozycji.

     Urządzenia napędowe pancerników typu Montana składały się z ośmiu kotłów parowych firmy Babcock & Wilcox (trójwalczakowe, dwupaleniskowe i dwudymnicowe) oraz czterech zespołów turbin parowych Westinghouse. Układ napędowy miał zapewnić moc 172000 koni mechanicznych i prędkość 28 węzłów. Zapas paliwa, 7300 ton, miał pozwolić na osiągnięcie zasięgu 15000 mil morskich przy prędkości ekonomicznej 15 węzłów.

      Rozkład urządzeń napędowych został zaczerpnięty z krążowników liniowych/lotniskowców typu Lexington – przedziały turbin napędzających wewnętrzne wały znalazły się w centrum kadłuba i miał być osłaniany od strony burt przez dwie pary kotłów. Pozostałe dwa zespoły turbin zapewniające moc zewnętrznym wałom ulokowane zostały w tylnej części przedziału maszynowego w przedziałach przylegających do burt, przed nimi (patrząc od strony dziobu) umieszczono przedziały dla dwóch par kotłów. Dzięki takiemu zabiegowi wymiary tego przedziału zostały zmniejszone od minimum oraz zmniejszono długość cytadeli pancernej o 4 metry i masę (opancerzenia) o 250 ton.

     W celu uniknięcia problemów z wibracją (która pojawiła się choćby na pancerniku North Carolina) oddzielili łożyska wałów napędowych od elementów osłony przekładni.

   Energię elektryczną miało dostarczać dziesięć turbogeneratorów, umieszczonych parami w pięciu przedziałach.

   Uzbrojenie główne składało się z dwunastu armat Mark 7 o kalibrze 406 mm i długości lufy 50 kalibrów. Zostały one umieszczone w czterech trzylufowych wieżach, umieszczonych parami przed i za zespołem nadbudówek. Jednostka ognia przewidywała po 100 pocisków na lufę, planowano zastosowanie cztery typy amunicji: przeciwpancerne Mk 5 (o masie 1020,5 kg) i Mk 8 (o masie 1224,7 kg) oraz burzące Mk 13 i Mk 14. Żywotność lufy określono na 290 wystrzałów z pełnym ładunkiem miotającym. Maksymalny zasięg prowadzenia ognia wynosił 38720 metrów przy kącie podniesienia 45º. Każda z wież wyposażona miała być w celowniki teleskopowe Mk 66 o dwunastokrotnym powiększeniu umieszczone po obu bokach wież. Na topach nadbudówek miały znaleźć się dalocelowniki Mk 38, znane z pancerników typu Iowa wyposażone w stereoskopowe dalmierze Mk 48 o bazie 8,08 metrów i powiększeniu 25 razy oraz radary Mk 8.

Parametry armat Mark 7 kalibru 406 mm L/50 z wykorzystaniem pocisku Mark 5:

Zasięg [m] Kąt podniesienia lufy [stopnie] Kąt upadku [stopnie] Czas dolotu [s] Prędkość uderzenia pocisku [m/s]
5490

 2º52’

3º05’

 7,62 682
9140

5º03’

5º42’

 13,24  632
14630

8º50’

10º43’

 22,63  567
18290

11º47’

14º55’

 29,59  530
23770

16º58’

22º28’

 41,39  492
27430

21º07’

28º15’

 50,32  478
32920

28º51’

38º

 66,13  475
36580

36º05’

45º28’

 79,96  490

     Artyleria średnia składała się z dwudziestu armat uniwersalnych Mark 16 o kalibrze 127 mm i długości lufy 54 kalibrów. Były umieszczone w dziesięciu dwulufowych wieżach Mark 41, po pięć na każdą z burt. Rozmieszczono je na planie liter W, zwróconych górą w stronę burt, część była umieszczona na pokładzie głównym, a pozostałe na nadbudówkach. Wieża Mark 41 miała masę 33,5 tony, kąty podniesienia luf oscylowały w granicy -10º do +85º, prędkość ruchu pionowego 15º/s, a w płaszczyźnie poziomej 30º/s. Szybkostrzelność wynosiła 15 pocisków na minutę z każdej z luf, a opancerzenie z osłon przeciwodłamkowych o grubości 19 mm. Ładowanie mogło odbywać się przy każdym kącie podniesienia, jednostka ognia na lufę przewidywała 500 pocisków bojowych oraz 600 pocisków oświetlających na okręt. Maksymalny zasięg wynosił 23691 metrów przy kącie podniesienia 47º24’, a pułap 15730 metrów przy kącie podniesienia 85º. Artyleria średniego kalibru posiadała scentralizowany system kontroli ognia artylerii oparty na czterech dalocelownikach umieszczonych w kształcie rombu (po jednym na każdej z burt oraz początku i końcu nadbudówek) Mk 37, każdy wyposażony w dalmierz Mk 42, o bazie 4,57 metrów i powiększeniem 12/24x, a także stacje radiolokacyjne Mk 12/22.

Warianty uzbrojenia pancerników typu Montana z 1942/43 roku (artyleria średnia oraz przeciwlotnicza):

Wariant Uzbrojenie
A1
  • 16x127 mm (8xII)
  • 16x40 mm (8xII)
  • 24x20 mm (24xI)
A2
  • 12x127 mm (6xII)
  • 16x40 mm (8xII)
  • 24x20 mm (24xI)
A3
  • 32x40 mm (16xII)
  • 24x20 mm (24xI)
A4
  • 20x127 mm (10xII)
  • 76x40 mm (19xIV)
  • 46x20 mm (46xI)
B1
  • 16x127 mm (8xII)
  • 16x40 mm (8xII)
  • 24x20 mm (24xI)
B2
  • 12x127 mm (6xII)
  • 24x40 mm (12xII)
  • 24x20 mm (24xI)
B3
  • 48x40 mm (24xII)
  • 24x20 mm (24xI)
B4
  • 20x127 mm (10xII)
  • 76x40 mm (19xIV)
  • 46x20 mm (46xI)

     Artyleria małokalibrowa składała się z działek kalibru 40 (Bofors) i 20 mm (Oerlikon). W przypadku zatwierdzonego do realizacji projektu BB 67-4A4, pancerniki Montana miały być uzbrojone w 19 czterolufowych stanowisk Mk 3/L56 kalibru 40 mm oraz 46 pojedynczych stanowisk 20 mm działek Oerlikon.

    Pancerniki typu Montana miały otrzymać standardowy, dla amerykańskich jednostek tego typu projektowanych w latach 30., zestaw składający się z dźwigu i dwóch katapult umieszczonych w rufowej części pokładu oraz trzech wodnosamolotów (najprawdopodobniej byłyby to Vouhgt OS2U Kingfisher lub Curtiss SC-1 Seahawk). Na przełomie 1942 i 43 roku, ze względu na doświadczenia oraz zwiększanie się ilości lotniskowców zdecydowano o usunięciu jednej z katapult.

     Cytadela pancerna rozciągała się pomiędzy wieżami A i X, jej głównym składnikiem był planowany zewnętrzny pas burtowy (klasa A) o grubości 408,9 mm i był pochylony pod kątem 19º na zewnątrz, jego uzupełnieniem był wewnętrzny pas o grubości od 25,4 do 182,8 mm. Oba końce zakończone miały być przez poprzeczne grodzie pancerne (klasa A) o grubości 388,6 mm.

     Pokład główny (pogodowy) miał być osłonięty przez 57,1 mm płyty STS mające na celu aktywacje zapalników. Pod nim znaleźć się miał zamykający cytadelę od góry pancerz (klasa A) o grubości od 152 do 182 mm.

Artystyczna wizja USS Montana, a w tle Statua Wolności.

     Stanowisko dowodzenia bojowego miało ściany o grubości 457 mm i dach 180 mm, rura komunikacyjna otrzymać miała pancerz o grubości 406 mm.

     Wieże artylerii głównej miały być osłonięte pancerzem o grubości 457 mm (czoło – pochylony), 305 mm (tył), 254 mm (boki) i 232 mm (dach) wykonanym ze stali pancernej typu B. Barbety miały grubość od 457 do 541 mm. Wieże artylerii średniej otrzymać miały pancerz przeciwodłamkowy o grubości 19 mm z każdej strony.

     System biernej ochrony podwodnej był skopiowany z wcześniejszych okrętów typu South Dakota oraz Iowa i był przygotowany na osłonę kadłuba przez głowicami torpedowymi o masie do 320 kg. Całość składała się z czterech przestrzeni oddzielonych od siebie przez trzy wzdłużne grodzie przeciwtorpedowe (wykonane ze stali STS), z których druga w swojej górnej części stanowiła wewnętrzny pas pancerny o grubości od 25,4 do 182,8 mm. Dodatkową osłoną było poszycie zewnętrzne, także wykonane ze stali STS. Podobnie jak na innych okrętach, część wolnych przestrzeni było wykorzystywanych jako zbiorniki paliwa, a po jego wyczerpaniu zalewane wodą w celu absorbowania energii wybuchu.

Los projektu

      Budowę pięciu okrętów zatwierdzono jako 19 lipca 1940 roku, kiedy prezydent Roosevelt podpisał uchwaloną prze Kongres USA 17 lipca ustawę przekazującą środki budżetowe na 70% rozbudowę marynarki wojennej [7]. Budowa pancerników typu Montana została zlecona stoczniom marynarki w Filadelfii, Nowym Yorku i Norfolk.

     W kwietniu 1942 roku w związku z problemami z dostawami stali oraz wzrostem zainteresowania prezydenta budową większej ilości lotniskowców zdecydowano się o tymczasowym zaprzestaniu ich budowy oraz prac nad realizacją rozbudowy Kanału Panamskiego.

      Mimo tego, Rada Główna zleciła przeprowadzenie prac koncepcyjnych nad przezbrojeniem projektu oraz zmianami opancerzenia. Było to spowodowane ciągłym zainteresowaniem ze strony marynarki oraz wyciąganiem doświadczeń z działań bojowych, gdzie zauważono iż głównym zagrożeniem przestały być jednostki nawodne, a lotnictwo. Dzięki temu strefa nietykalności rozciągała się na odległości 15087,6 do 31546,8 metrów dla szesnastocalowych pocisków przeciwpancernych o masie 1020,5 kg. Opancerzenie poziome natomiast, na papierze, miało uodpornić okręty przed przeciwpancernymi bombami lotniczymi o masie 226,8 kg zrzuconymi z wysokości 5334 metrów (mało kto zdawał sobie wówczas sprawę, że celny atak z takiej wysokości jest praktycznie niemożliwy).

     W związku w doświadczeniami starano się także wprowadzić zmiany w uzbrojeniu, mające głównie na celu polepszenie kątów ostrzału artylerii przeciwlotniczej oraz jej ilość. Opracowano dwa warianty, każdy z nich z czterema opcjami, które nie doczekały się realizacji. Powodem tego była formalna decyzja Rady Głównej, z dnia 21 lipca 1943 roku, która zakończyła prace nad ostatnim projektem pancerników dla US Navy.

Dane taktyczno-techniczne (projekt BB 67-4):

Wyporność standardowa [t] 60500
Wyporność maksymalna [t] 70500
Długość całkowita [m] 271,2
Długość na linii wodnej [m] 281,9
Szerokość na linii wodnej [m] 35,4
Zanurzenie [m] 10,8
Napęd  4 zespoły turbin parowych Westinghouse  oraz 8 kotłów Babcock & Wilcox
Moc maszyn [KM] 172000
Prędkość [w] 28
Zapas paliwa [t] 7300
Zasięg [Mm] 15000
Załoga 2149

Przypisy:

[1] Uniwersalne armaty kalibru 152 mm, Mark 16/1 ostatecznie zostały wprowadzone do służby w US Navy w II połowie lat 40., stanowiły główne uzbrojenie krążowników typu Worcester.

[2] Ostatecznie jednostki typu Montana otrzymały oznaczenia BB 67 – BB 71, a numery BB 65 i 66 otrzymały zamówione dodatkowo dwa okręty typu Iowa (Illinois i Kentucky).

[3] Wymiary śluz Kanału Panamskiego: 320x33,53x25,9 metrów, pozwalają na przejście przez nie jednostek pływających o maksymalnych wymiarach: 294,1x32,3x12 metrów. Prace studialne nad budową nowych śluz zostały zlecone przez Kongres USA w 1936 roku jednak dopiero po wybuchu II wojny światowej prace nabrały tempa.

[4] Według obliczeń maszynownia zapewniająca taką moc zajmowała by długość około 100 metrów, dla porównania pancerniki typu South Dakota posiadały maszynownię o mocy 130000 KM, która zajmowała 53,5 metrów.

[5] Ofiarą tych działań były m.in. krążowniki lekkie typu Clevelend – patrz MSiO nr 2 i 3/2002.

[6] Według danych wywiadu Bismarck przy wyporności 45000 ton posiadał 12 armat 150 mm oraz 12 (faktycznie 16) armat 105 mm.

[7] Two-Ocean Navy Act zakładała budowę dla US Navy 257 okrętów wojennych: 7 pancerników (2 typu Iowa i 5 typu Montana), 6 krążowników typu Alaska, 18 lotniskowców, 27 krążowników, 115 niszczycieli, 43 okrętów podwodnych.

[8] Wraz z tym zakończono prace nad przebudową Kanału Panamskiego. Oba projekty były z sobą powiązane także finansowo.

Łukasz Pacholski




Rejestracja

Funkcja chwilowo niedostępna

×

Logowanie

×

Kontakt

×
Jak-23 - służba w lotnictwie polskim

Jak-23 - służba w lotnictwie polskim

Wkrótce po dostarczeniu 3 Jaków-17 i pierwszych Jaków-17W do Polski, rozpoczęły się przygotowania do wprowadzenia do służby kolejnych myśliwców Jak...

więcej polecanych artykułów