Serwis używa cookies. Korzystając z serwisu wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Zapoznaj się z polityką prywatności.
zamknij   

szukaj

2012-09-06 23:38:55

Duńskie ścigacze rakietowe typu Willemoes

     Rozwój Duńskiej MW w okresie powojennym poza możliwościami ekonomicznymi determinowała sytuacja geostrategiczna tego państwa. Dania będąc jednym z założycieli Paktu Północnoatlantyckiego (NATO) i leżąc na styku dwóch mórz – Bałtyckiego i Północnego – musiała być przygotowana do obrony przed przewidywanym atakiem państw Układu Warszawskiego, które – chcąc umożliwić wyjście własnym flotom na Atlantyk – musiały opanować za pomocą desantu morskiego i powietrznego Półwysep Jutlandzki i przejąć kontrolę nad Cieśninami Duńskimi. Stąd tak wielką rolę Kopenhaga przywiązywała do modernizacji sił okrętowych (na miarę własnych możliwości) stanowiących pierwszą linię obrony własnego wybrzeża. Szczególne nadzieje wiązano z małymi okrętami uderzeniowymi, które wraz z okrętami tej samej klasy a należącymi do Bundesmarine miały niszczyć zbliżające się do duńskich brzegów jednostki przeciwnika – początkowo za pomocą broni torpedowej, a później również rakietowej.

Lekkie siły uderzeniowe MW Danii

   Bezpośrednio po zakończeniu drugiej wojny światowej Dania musiała przystąpić do odbudowy własnej floty, znacznie uszczuplonej w wyniku niemieckiej okupacji. W związku z ograniczonymi funduszami, które Kopenhaga mogła przeznaczyć na ten cel podstawową metodą zwiększenia stanu floty było pozyskanie okrętów z wojennego demobilu, przede wszystkim służących poprzednio w brytyjskiej Royal Navy. W ten właśnie sposób pod duńską banderę trafił na przykład były polski okręt podwodny ORP Dzik (eks-P 52).

   Lekkie siły uderzeniowe duńskiej marynarki początkowo opierały się wyłącznie na byłych jednostkach Kriegsmarine. W latach 1947 i 1948 zakupiono 12 eks-niemieckich Schnellbootów, które weszły do służby operacyjnej oraz dwa kolejne służące jako magazyny części zapasowych. W 1951 roku kolejnych sześć S-bootów zakupiono w Norwegii. Łącznie w duńskiej flocie służyło 18 jednostek określanych jako typ Glenten. Z racji budowy i intensywnej eksploatacji w warunkach wojennych nie służyły one zbyt długo. Pierwszy z nich został wycofany w 1955 roku a ostatnie w 1965 roku. Doceniając jednak walory tego typu okrętów, Duńczycy zbudowali w połowie lat 50. we własnych stoczniach sześć ścigaczy typu Flyvefisken, będących kopią niemieckich jednostek, wyposażonych już jednak w urządzenia radiolokacyjne. Wszystkie one zostały wycofane ze służby w 1974 roku. Pierwsze prawdziwie nowoczesne ścigacze torpedowe zasiliły duńską flotę na początku lat 60. Były to cztery okręty typu Falken, które zostały zbudowane dzięki amerykańskiej pomocy wojskowej w kopenhaskiej stoczni marynarki wojennej. Bazowały one na koncepcji niemieckich Schnellbootów jednak zamiast stałych rur torpedowych ich zasadnicze uzbrojenie składało się z czterech pojedynczych ruchomych wyrzutni zamontowanych jedna za drugą na obu burtach. Ze służby Falkeny wycofane zostały pod koniec lat 70. Kolejnym wzmocnieniem sił uderzeniowych duńskiej floty było sześć ścigaczy typuSøløven,wzorowanych na brytyjskich jednostkach typu Brave. Dwa z nich zbudowała stocznia Vosper w Portchester, a pozostałe powstały w połowie lat 60. w Kopenhadze w tamtejszej stoczni MW. Uzbrojone były również w cztery wyrzutnie torpedowe kalibru 533 mm. Ich wyróżnikiem był natomiast system napędowy w układzie CODOG składający się z dwóch silników wysokoprężnych General Motors 6V-71 pozwalających na osiągnięcie prędkości marszowej 10 węzłów oraz trzech turbin gazowych Rolls-Royce Marine Proteus typu 1281 pozwalających na rozwinięcie prędkości maksymalnej wynoszącej nawet 54 węzły.

Pierwsze ścigacze rakietowe

    Na początku lat 70. ogłoszono nowy program rozbudowy duńskiej floty na lata 1973-1982. Przewidywał on między innymi budowę aż 24 ścigaczy z mieszanym uzbrojeniem rakietowo-torpedowym, jednak z przyczyn finansowych ich liczbę ograniczono do 10 jednostek. Przy czym zgoda na budowę pierwszych czterech, nazywanych typem Willemoes, została udzielona w styczniu 1971 roku, kolejnej czwórki 24 listopada 1971 roku, zaś ostatnich dwóch dopiero w styczniu 1974 roku. W związku z tym kontrakt ze stocznią dotyczący pierwszych ośmiu jednostek został podpisany 28 marca 1972 roku, natomiast dwóch ostatnich 25 lutego 1974 roku. Projekt nowych okrętów, znanych też jako typ TB 68, opracowała stocznia marynarki wojennej w Kopenhadze w współpracy z niemiecką stocznią Lürssen z Vegesack oraz Dowództwem Zaopatrzenia Materiałowego duńskiej marynarki wojennej. Zgodnie z tradycją stoczni Lürssen oraz wytycznymi dowództwa marynarki jednostki charakteryzowały się obłymi liniami kadłuba, które lepiej nadają się do pływania w warunkach bałtyckich niż te o ostrych kształtach. Należy zauważyć, że kadłub i układ nadbudówek tych ścigaczy wykazują spore podobieństwo do szwedzkich okrętów typu Spica i Norrköping, które z kolei wywodzą się z projektowanych przez Lürssena jednostek typu Plejad. Wszystkie ścigacze typu Willemoes zostały zbudowane przez duńską stocznię Frederikdhavn Vaerft A/S w Frederikshavn. Później zmieniła ona nazwę na Danyard A/S, a z czasem zaprzestała całkowicie działalności stoczniowej. Wszystkie ścigacze otrzymały nazwy upamiętniające wybitnych oficerów duńskiej marynarki z XVI-XIX wieków. Koszt stoczniowy jednej jednostki wynosił 25 mln DEK, zaś koszt całkowity obejmujący również uzbrojenie i wyposażenie – 50 mln DEK.

Opis jednostek

   Wyporność ścigaczy rakietowych typu Willemoesw stanie pustym wynosiła 220 ton, normalna 240 ton, zaś wyporność pełna 260 ton. Ich stalowy kadłub miał długość całkowitą 46,00 m, między pionami 42,40 m. Szerokość między pionami wynosiła 6,70 m, maksymalna 7,40 m, zanurzenie 1,98 m (ze śrubami wzrastało ono do 2,45 m), zaś wysokość boczna wynosiła 4 m. Jednostki posiadały charakterystyczny układ konstrukcyjny z mocno cofniętą ku rufie, wąską i długą nadbudówką, w której wyróżnić można było sterówkę oraz znajdujące się w jej tylnej części czerpnie powietrza do turbin gazowych. Na nadbudówce posadowiono maszty stanowiące podstawy urządzeń elektronicznych. W części dziobowej znajdowało się uzbrojenie artyleryjskie i torpedowe, zaś na samej rufie wyrzutnie rakiet przeciwokrętowych. Wszystkie te elementy były osadzone na gładkopokładowym kadłubie pozbawionym jakichkolwiek iluminatorów, co wynikało z wymogów ochrony przez skutkami użycia broni ABC.

Ścigacz Sehested P547 zachowany jako jednostka muzelna.

   Układ napędowy okrętów, w układzie CODOG (COmbined Diesel Or Gas turbine), składał się z trzech turbin gazowych Rolls-Royce Proteus 52M/544 o łącznej mocy 9 380 kW (12 750 KM) oraz dwóch silników wysokoprężnych General Motors V8-71 o łącznej mocy 588 kW (800 KM). Napęd przekazywany był na trzy śruby nastawne firmy Liaan, do których pióra dostarczyła amerykańska firma Bird-Johnson, wchodząca obecnie w skład koncernu Rolls-Royce. Turbiny gazowe i silniki wysokoprężne pracują niezależnie od siebie z tym, że silniki wysokoprężne napędzają tylko śruby zewnętrzne, środkowa w tym czasie obraca się swobodnie. Osiągana dzięki turbinom gazowym prędkość maksymalna wynosiła 40 węzłów a prędkość marszowa uzyskiwana na silnikach marszowych sięgała 12 węzłów. Długotrwała prędkość maksymalna wynosiła natomiast 37 węzłów. Zasięg ścigaczy określono na 400 Mm przy prędkości 36 węzłow. Elektrownia okrętowa składała się z trzech generatorów wysokoprężnych Foden o łącznej mocy 420 kW.

Uzbrojenie

   Ścigacze otrzymały silne uzbrojenie. Standardowo składało się ono z dziobowej automatycznej armaty uniwersalnej OTO Melara Compact kalibru 76 mm L/62, w duńskiej flocie noszącej oznaczenie 76 mm Mk M/71 LvSa, dwóch pojedynczych wyrzutni torpedowych kalibru 533 mm umieszczonych na obu burtach między armatą, a nadbudówką oraz czterech wyrzutni rakiet przeciwokrętowych RGM-84 Harpoon umieszczonych parami na samej rufie. Pierwsze próbne strzelanie tymi pociskami rakietowymi odbyło się 19 sierpnia 1981 roku z pokładu Bille. Z wyrzutni torpedowych wystrzeliwane były szwedzkie torpedy Tp 61, które produkowane były przez firmę Försvarets Fabriksverk (FFV) – obecnie Saab Underwater Systems. Te ciężkie torpedy przeznaczone do zwalczania okrętów nawodnych, naprowadzane były przewodowo lub pasywnie na źródło dźwięku. Torpeda tego typu miała długość 7,03 m i ważyła 1765 kg, z czego 240 kg to masa głowicy bojowej. Do jej napędu służył etanol jako paliwo i nadtlenek wodoru jako utleniacz, które spalane były w generatorze gazów. Produkty spalania wprawiały w ruch 12-cylindrowy silnik tłokowy w układzie podwójnej gwiazdy, który za pośrednictwem przekładni i wału napędowego napędzał dwie przeciwbieżne śruby. Torpeda osiągała prędkość 34 węzłów i posiadała zasięg 18 km. Dodatkowo po obu bokach sterówki zainstalowano sześć szynowych wyrzutni rakiet oświetlających kalibru 103 mm.

Rufa jednostek zarezerwowana została dla rakiet przeciwokrętowych, 4 pocisków RGM-84 Harpoon.

   Takie uzbrojenie, jak wspomniano było, standardowe dla tych ścigaczy. Istniała jednak możliwość jego innego ukompletowania: zamiast wyrzutni rakiet przeciwokrętowych możliwe było zamontowanie na rufie dodatkowej pary wyrzutni torpedowych. W ten sposób uzbrojone były w początkowym okresie służby trzy pierwsze jednostki tego typu. Natomiast w przypadku rezygnacji z dziobowych wyrzutni torped możliwe było zainstalowanie łącznie ośmiu kontenerów startowych rakiet Harpoon (2 x IV), chociaż istnieją zdjęcia, na których okręt tego typu ma zainstalowane na pokładzie zarówno wyrzutnie torped, jak i komplet ośmiu pocisków przeciwokrętowych. W przypadku zdemontowania wyrzutni torpedowych ścigacze miały możliwość zabierania na pokład maksymalnie do 16 min morskich. W latach 1986/87 na Norby w celach testowych w tylnej części nadbudówki zainstalowano podwójną wyrzutnie SIMBAD dla rakiet przeciwlotniczych krótkiego zasięgu Mistral. Jednak wyniki testów pocisków odpalanych ze ścigacza nie były satysfakcjonujące, stąd w 1993 roku w celu samoobrony Willemoesów przez środkami napadu powietrznego wyposażono je w dwie podwójne wyrzutnie rakiet przeciwlotniczych FIM-92A Stinger oznaczonych w duńskiej flocie jako Stinger Lv M/93, umieszczonych na dodatkowych pomostach po bokach nadbudówki, znajdujących się między systemem kierowania ogniem a masztem.

Elektronika

Wyposażenie elektroniczne okrętów składało się z radaru obserwacji sytuacji nawodnej i powietrznej PEAB (Philips Elektronikindustrier AB) – obecnie Saab Systems – 9GR 208 zamontowanego na szczycie masztu. Na tym samym maszcie, ale nieco niżej zainstalowano radar nawigacyjny Terma 20T 48 Super. Przed masztem na postumencie kolumnowym zainstalowany został radar kierowania ogniem zblokowany z kamerą telewizyjną Saab Systems PEAB 9LV 200 wchodzący w skład systemu kierowania ogniem 9LV 228 tej samej firmy. Kierowaniem strzelań torpedowych zajmował się system TORCI. Bojowy system dowodzenia, który był pierwotnie zainstalowany na tych ścigaczach stworzyła firma EPLO, później zastąpił go system firmy Terma.

Główne wyposażenie radioelektroniczne składało się z radaru dozoru sytuacji powietrznej i nawodnej, radaru kierowania ogniem oraz radiolokatora nawigacyjnego.

   Początkowo okręty nie posiadały systemów walki elektronicznej z czasem stan ten uległ zmianie – z tyłu masztu na dodatkowych wspornikach zainstalowano urządzenie ostrzegające o opromieniowaniu przez radar Racal Cutlass, zaś w 1990 roku na ich pokładach zamontowano po dwie sześciorurowe wyrzutnie celów pozornych Sea Gnat/SRBOC Mk 36, usytuowane po bokach nadbudówki w części rufowej. W końcowym okresie służby ścigacze otrzymały dodatkowy radar nawigacyjny umieszczony na dachu sterówki.

Służba

   Ścigacze tego typu były uroczyście przyjmowane do służby w różnych duńskich potach. I tak: Willemoes – 30 sierpnia 1977 roku (Assens), Bille – 2 września 1977 roku (Vejle), Bredal – 3 września 1977 roku (Nyborg), Hammer – 8 czerwca 1978 roku (Haderslev), Huitfeldt – 25 sierpnia 1978 roku (Køge), Krieger – 19 czerwca 1979 roku (Rønne), Norby – 23 sierpnia 1980 roku (Frederikssund), Rodsteen – 31 maja 1980 roku (Hanstholm), Sehested – 26 maja 1979 roku (Horsens), Suenson – 23 sierpnia 1980 roku (Nykøbing). Z racji tego, że jednostki te przewidziane były do służby w strefie cieśnin i Bałtyku Zachodniego, a więc w niewielkiej odległości o własnych baz, charakteryzowały się one niewielkim zasięgiem i autonomicznością. Zwykle ich patrole nie były dłuższe niż 36 godzin, co i tak dla liczącej 25 ludzi załogi (w tym 6 oficerów) było sporym obciążeniem. Podczas dłuższych rejsów towarzyszył im któryś z dwóch małych zbiornikowców typu Rimfaxe. Ścigacze typu Willemoes organizacyjnie tworzyły 41. i 42. dywizjony wchodzące w skład bazującej w Korsør 4. eskadry duńskiej floty mającej w swym składzie ścigacze torpedowe i rakietowo-torpedowe, a także mobilną baterię rakiet Harpoon. Okręty te kilkakrotnie gościły w polskich portach. I tak: Huitfeldt, Kreiger – 15/18 września 1995 roku (Świnoujście), Sehested, Suenson – 21/24 września 1998 roku (Gdynia), Suenson, Willemoes – 21/25 czerwca 1999 roku (Gdynia), Rodsteen, Sehested, Willemoes – 20/23 sierpania 1999 roku (Gdynia).

Stanowisko operatora radaru kierowania ogniem oraz obok (z lewej) - kamery telewizyjnej. 

 

Ścigacze typu Willemoes:

Nazwa

 

Numer burtowy

Numer budowy

Położenie stępki

Wodowanie

Podniesienie bandery

Wycofanie ze służby

Willemoes

P 549

339

26.07.1974

10.10.1974

20.03.1977

01.04.2000

Bille

P 540

340

18.10.1974

23.12.1974

14.06.1977

15.03.2000

Bredal

P 541

341

11.02.1975

18.04.1975

14.06.1977

15.03.2000

Hammer

P 542

342

06.06.1975

03.10.1975

01.02.1978

15.03.2000

Huitfeldt

P 543

343

08.10.1975

16.01.1976

01.02.1978

01.04.2000

Krieger

P 544

344

06.02.1976

19.05.1976

01.02.1978

01.04.2000

Norby

P 545

345

03.06.1976

24.09.1976

15.02.1978

01.04.2000

Rodsteen

P 546

346

17.09.1976

09.12.1976

15.02.1978

01.10.2000

Sehested

P 547

363

22.12.1976

05.05.1977

19.05.1978

31.12.2000

Suenson

P 548

364

27.05.1977

26.08.1977

10.08.1978

01.04.2000

   Według pierwotnych planów Willemoesy miały zostać wycofane ze służby dopiero w latach 2005-2010. Jednak w związku z cięciami budżetowymi ich służba zakończyła się wcześniej, na wszystkich ścigaczach bandery zostały opuszczone w 2000 roku Oznaczało to jednocześnie kres służby obu współpracujących z nimi zbiornikowców. Jednostki te, z wyjątkiem jednej zostały, złomowane w Frederikshavn, a więc w miejscu ich powstania, przez firmę Orla’s Produktforrenting specjalizującą się w zagospodarowaniu sprzętu i mienia zbędnego dla duńskich sił zbrojnych. Na szczęście jednemu ścigaczowi udało się uniknąć tego losu. Jest nim przedostatni okręt serii – Sehested, który stał się własnością państwowego muzeum sił zbrojnych (Statens Forsvarshistoriske Museum) i od 2007 roku udostępniony jest zwiedzającym. Na stałe cumuje on w kopenhaskim porcie przy wyspie Holmen obok innych muzealnych jednostek - okrętu podwodnego Saelen i fregaty rakietowej Peder Skram. Ponadto w kopenhaskim muzeum marynarki wojennej (Orlogsmuseet) stworzona została makieta sterówki okrętu tego typu, do wyposażenia której wykorzystane zostały oryginalne elementy pozyskane ze złomowanych jednostek.

Dane taktyczno-techniczne ścigaczy rakietowych typu Willemoes:

Wyporność standard [t]

220

Wyporność normalna [t]

240

Wyporność pełna [t]

260

Długość [m]

46,00 (42,40 KLW)

Szerokość [m]

7,40 (6,70 KLW)

Zanurzenie [m]

1,98 (maks. 2,45)

Napęd

2 silniki wysokoprężne General Motors V8-71 o łącznej mocy 588 kW (800 KM), 3 turbiny gazowe Rolls-Royce Proteus 52M/544 o łącznej mocy 9 380 kW (12 750 KM), 3 śruby nastawne Liaan

Elektrownia okrętowa

3 generatory wysokoprężne Foden o łącznej mocy 420 kW;

Prędkość maksymalna [w]

40 (stała 37)

Prędkość marszowa [w]

12

Zasięg [Mm/w]

400/36

Autonomiczność

1,5 doby

Uzbrojenie (standardowe)

4 wyrzutnie pokpr RGM-84 Harpoon (2 x II), 4 wyrzutnie rakiet plot. Stinger (2 x II), 1 armata 76 mm Oto Melara Compact L/62, 2 wyrzutnie torped kal. 533 mm (2 x I) dla torped Tp 61, 6 wyrzutni rakiet oświetlających kal. 103 mm (2 x III);

Wyposażenie radiolokacyjne

Radar obserwacji sytuacji nawodnej i powietrznej PEAB 9GR 208, radar nawigacyjny Terma 20T 48 Super, radar kierowania ogniem zblokowany z kamerą telewizyjną PEAB 9LV 200;

Wyposażenie przeciwdziałania

Urządzenie ostrzegające o opromieniowaniu przez radar (ESM) Racal Cutlass, 12 wyrzutni celów pozornych Sea Gnat/SRBOC Mk 36 (2 x VI);

Systemy dowodzenia i łączności

System kierowania ogniem 9LV 228, system kierowania strzelań torpedowych TORCI, bojowy system dowodzenia EPLO (później Terma);

Załoga

25 ludzi (6 oficerów + 19 marynarzy)

Andrzej Nitka




Rejestracja

Funkcja chwilowo niedostępna

×

Logowanie

×

Kontakt

×
Fregaty rakietowe typu Sachsen (typ 124)

Fregaty rakietowe typu Sachsen (typ 124)

Zakres zadań i znaczenie niemieckiej marynarki wojennej w odniesieniu do całych sił zbrojnych tego państwa w ostatnim czasie uległy znacznemu zwięk...

więcej polecanych artykułów