2016-07-20 10:02:12
Zmiany w programie rozpoznania obrazowego i satelitarnego
Podczas przeprowadzonych w dniu 19 lipca br. posiedzeń sejmowej Komisji Obrony Narodowej oraz podkomisji stałej do spraw polskiego przemysłu obronnego oraz modernizacji technicznej SZ RP przedstawiono aktualny stan realizacji programu operacyjnego rozpoznania obrazowego i satelitarnego, którego głównym przedmiotem jest pozyskanie 7 klas bezzałogowych systemów powietrznych (BSP). Najważniejsze zmiany to anulowanie prowadzonego przetargu na BSP znane pod kryptonimami Orlik i Wizjer oraz rozpoczęcie fazy analityczno-koncepcyjnej nowego rodzaju BSP, klasy taktycznej krótkiego zasięgu pionowego startu i lądowania kryptonim Albatros.
Podczas sejmowej KON zakres programu rozpoznania obrazowego i satelitarnego referował szef Inspektoratu Uzbrojenia (IU) generał brygady Adam Duda, natomiast podczas podkomisji do spraw polskiego przemysłu obronnego program pozyskania bezzałogowców przedstawił I zastępca szefa IU pułkownik Piotr Imański. Poniżej omówimy kolejno poszczególne klasy BSP.
O tym kiedy i czy w ogóle zostaną pozyskane BSP szczebla operacyjnego kr. Zefir i klasy taktycznej średniego zasięgu kr. Gryf zadecyduje prowadzona obecnie przez resort obrony redefinicja Planu Modernizacji Technicznej, której wyniki mamy poznać we wrześniu tego roku. Fot. RAF
Największe z planowanych do pozyskania BSP to uzbrojone drony szczebla operacyjnego klasy MALE (średniego pułapu i dużego zasięgu) kr. Zefir, które mają posiadać możliwość wykonywania misji rozpoznawczo-uderzeniowych w promieniu kilkuset kilometrów od miejsca bazowania. Planuje się pozyskanie czterech takich zestawów, po trzy samoloty bezzałogowe w każdym zestawie. Zakłada się, że pozyskanie Zefirów nastąpi w trybie umowy międzyrządowej ze Stanami Zjednoczonymi lub Izraelem, bowiem tylko te państwa produkują interesujące Polskę konstrukcje. Obecnie rozpatrywane są trzy typy BSP MALE: MQ-9 Reaper i MQ-1C Gray Eagle amerykańskiego koncernu General Atomics oraz Hermes 900 izraelskiej firmy Elbit Systems. Choć zakończono już formułowanie wymagań taktyczno-technicznych dla tej klasy BSP (opracowano Studium Wykonalności oraz Wstępne Założenia Taktyczno-Techniczne) to nadal trwają analizy dotyczące trybu ich pozyskania. Stosowne dokumenty trafiły już do kierownictwa MON i aktualnie IU oczekuje na podjecie decyzji w tej sprawie. Ze względu na prognozowane koszty Zefirów ich dostawy zostaną podzielone na dwie części, tj. dwa pierwsze zestawy mają zostać pozyskane do 2022 roku, a dwa kolejne po tym terminie. Rozpoczęcie dostaw planowane jest od 2019 roku. Dla tej klasy BSP oczekuje się ustanowienia potencjału serwisowania na terenie Polski. Uruchomienie postępowania na Zefiry będzie możliwe dopiero po zakończeniu prowadzonej obecnie redefinicji Planu Modernizacji Technicznej Sił Zbrojnych RP (PMT). Resort obrony planuje, że zakończenie tego procesu nastąpi we wrześniu tego roku.
Drugim rodzajem powietrznych bezzałogowców, które planuje się pozyskać są platformy klasy taktycznej średniego zasięgu kr. Gryf, przeznaczone dla związków szczebla dywizji, grupy dywizyjnej lub dowództwa operacyjnego. Przewiduje się zakup 12 takich zestawów (w tym 5 do 2022 roku), po cztery egzemplarze BSP w każdym. Bezzałogowce tego typu będą wykorzystywane głównie do celów rozpoznania, ale będą mogły zostać także uzbrojone, a promień taktyczny ich działania wynosić ma około 200 km. W programie tym opracowano już Studium Wykonalności oraz Wstępne Założenia Taktyczno-Techniczne. W dniu 20 sierpnia 2015 roku ówczesny wicepremier Tomasz Siemoniak przyjął rekomendację zgodnie z którą, dostawy BSP tej klasy mają zapewnić krajowe zakłady zbrojeniowe, po przeprowadzeniu przez IU konkurencyjnego postępowania przetargowego. Ze względu na wymogi bezpieczeństwa zakupu do negocjacji mają zostać zaproszone wyłącznie podmioty krajowe, zaliczane do grupy przedsiębiorstw o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym. W rezultacie realizacji tego zamówienia Polskie firmy mają uzyskać zdolność do montażu końcowego, modernizacji systemów oraz zdolności serwisowe. Aktualnie nie dokonano jeszcze wyboru optymalnej drogi pozyskania tej klasy BSP. Podobnie jak dla Zefirów, dokumenty w tej sprawie trafiły już do kierownictwa MON i IU oczekuje na decyzję dotyczącą trybu pozyskania. Podobnie jak w przypadku Zefira, zakończenie analiz nastąpić ma dopiero po zakończeniu prowadzonej obecnie redefinicji PMT. Głównymi kandydatami w tym programie są BSP Watchkeeper, oferowane przez firmę WB Electronics S.A. we współpracy z Thalesem oraz BSP Hermes 450, oferowany przez PGZ S.A. we współpracy z izraelskim Elbitem. Dostawy BSP Gryf planowano rozpocząć od 2017 roku, ale ze względu na opóźnienie programu oraz biorąc pod uwagę czas niezbędny do przeprowadzenia postępowania i zawarcia umowy, dotrzymanie tego terminu wydaje się mało prawdopodobne.
Dla oddziałów szczebla brygady planuje się pozyskanie BSP klasy taktycznej krótkiego zasięgu kr. Orlik. Potrzeby Sił Zbrojnych dla tego typu bezzałogowców określono na 12 zestawów, w każdym po 3 do 5 platform latających. Orliki mają być wykorzystywane do rozpoznania w promieniu do 100 km od miejsca startu. Natomiast dla pododdziałów szczebla batalionu przeznaczone są BSP klasy mini kr. Wizjer. Łącznie planuje się pozyskanie 15 takich zestawów, każdy z 4-5 egzemplarzami aparatów latających, ale w perspektywie do 2022 roku ich liczba ma ulec zwiększeniu o 21 zestawów. Zgodnie z przyjętą klasyfikacją powinny się one charakteryzować promieniem taktycznym do 30 km. Postępowanie przetargowe na pozyskanie BSP Orlik i Wizjer zostało ogłoszone w dniu 15 stycznia 2015 roku i było prowadzone na podstawie decyzji nr 118/MON Ministra ON w trybie zamówienia otwartego. W dniu 15 lipca 2015 roku do IU wpłynęły trzy oferty wstępne złożone przez: konsorcjum na czele z PGZ S.A. oraz firmy EADS PZL Warszawa-Okęcie S.A. i WB Electronics S.A. Podmioty uczestniczące w postępowaniu w II kwartale br. miały złożyć oferty ostateczne, ale do tego nie doszło. W dniu 28 czerwca br. dokonano ponownej ocena występowania istotnego bezpieczeństwa państwa (tzw. „BP”), w rezultacie czego w dniu 15 lipca br. doszło do unieważnienia prowadzonego postępowania w trybie konkurencyjnym. Nowe postępowanie ma się rozpocząć „niezwłocznie”, ale zaproszenia do negocjacji mają zostać skierowane tylko do podmiotów znajdujących się pod kontrolą Skarbu Państwa. W rezultacie realizacji tego zamówienia Polskie firmy mają uzyskać zdolność do montażu końcowego, modernizacji systemów oraz zdolności serwisowe. Podpisanie umowy na obie klasy BSP planowano jeszcze w tym roku, ale obecnie wydaje się, że może to nastąpić najszybciej w przyszłym roku. W przypadku Orlika dostawy planowano zrealizować w latach 2018-2022 (12 zestawów), przy czym przewidywano możliwość opcjonalnych (dodatkowych) dostaw w latach 2022-26, natomiast BSP Wizjer miały zostać dostarczone w latach 2016-2017 (15 zestawów). Ze względu na wznowienie postępowania, należy spodziewać się opóźnienia harmonogramów obu tych programów co najmniej o rok.
Podczas wczorajszych posiedzeń komisji i podkomisji sejmowych poinformowano także o planie pozyskania nowego typu BSP oznaczonych kryptonimem Albatros. Mają to być BSP klasy taktycznej krótkiego zasięgu, pionowego startu i lądowania przeznaczone głównie na potrzeby Marynarki Wojennej. Fazę analityczno-koncepcyjną tego zadania rozpoczęto w kwietniu br., a dostawy planuje się przeprowadzić w latach 2019-2020. W najbliższym czasie dla programu Albatros IU planuje uruchomienie procedury dialogu technicznego.
Kolejne BSP planowane do zakupu to aparaty mini pionowego startu i lądowania kr. Ważka. Ich masa startowa ma nie przekraczać 5 kilogramów. Bezzałogowce tego typu przeznaczone będą dla zespołów bojowych lub szturmowych, działających głównie w terenie zurbanizowanym. Wstępne szacunki mówiły o potrzebie pozyskania 15 zestawów tego typu. We września 2014 roku dla tego zadania ogłoszono chęć ponownego przeprowadzenia dialogu technicznego (pierwszy przeprowadzono w 2013 roku). Zgłoszenia do udziału w tej procedurze przesłało 17 firm. W programie tym występują pełne zdolności do produkcji zestawów przez podmioty polskiego przemysłu obronnego. Zgodnie z aktualnymi planami IU zakończenie fazy analityczno-koncepcyjnej planuje się w III kw. tego roku. Aktualnie dla tego programu prowadzony jest również proces oceny występowania istotnego interesu bezpieczeństwa państwa. Uruchomienie postępowania IU planuje w drugiej połowie br., a podpisanie umowy może nastąpić do końca czerwca 2017 roku.
Najmniejsze bezzałogowce, które planuje się nabyć należą do klasy mikro. Podobnie jak Ważki, będą to systemy pionowego startu i lądowania, przeznaczone dla Zespołów lub Grup Wsparcia Informacyjnego oraz Zespołów Bojowych jednostek SZ zapewniające prowadzenia dzienno-nocnej obserwacji przeciwnika i terenu w różnych warunkach, przy wykorzystaniu sensorów optoelektronicznych i podczerwieni na potrzeby Informacyjnego Przygotowania Pola Walki. Planuje się pozyskanie 6 zestawów tego typu. W skład zestawu wejdą co najmniej dwie platformy powietrzne o masie startowej nie większej niż 1,6 kg oraz jeden zestaw stacji kierowania wraz z zespołem nadawczo-odbiorczym. W 2014 roku rozpoczęto fazę analityczno-koncepcyjną tego zadania, a na przełomie 2014 i 2015 roku przeprowadzono procedurę dialogu technicznego. Przetarg na pozyskanie mikro BSP prowadzony zgodnie z Prawem zamówień publicznych w trybie negocjacji z ogłoszeniem został opublikowany w grudniu 2015 roku. W ostatnich dniach stycznia br. IU zakończył przyjmowanie wniosków do udziału w postępowaniu, które złożyło 11 oferentów. W kolejnym etapie oferty wstępne złożyły 4 podmioty, tj.:
- konsorcjum firm: Polska Grupa Zbrojeniowa S.A. – lider konsorcjum, Radom i Instytut Techniczny Wojsk Lotniczych - członek konsorcjum, Warszawa,
- firma Siltec Sp. z o.o., Warszawa,
- konsorcjum firm: Asseco Poland S.A. - lider konsorcjum, Rzeszów i Marcin Szender MSP - członek konsorcjum, Drogomyśl oraz
- konsorcjum firm: CUBE.ITG S.A. - lider konsorcjum, Warszawa i Yagal Sp. z o.o. - członek konsorcjum, Warszawa.
Wskazano na brak możliwości realizacji zamówienia w zakładanym terminie, tj. w 2016 roku. Zamawiający przewiduje, że umowa z wykonawcą zostanie zawarta w terminie do końca października tego roku. W programie tym występują pełne zdolności do produkcji zestawów przez podmioty polskiego przemysłu obronnego.
Omawiany program operacyjny przewiduje także uzyskiwanie danych z rozpoznania satelitarnego. Umożliwić ma to m.in. porozumienie podpisane w marcu 2014 roku, na mocy którego Siły Zbrojne RP uzyskały autonomiczny dostęp do włoskiego satelitarnego systemu rozpoznania obrazowego COSMO-SkyMed i COSMO-SkyMed Seconda Generazione, poprzez zakup naziemnej stacji odbioru i zadaniowania. W rezultacie tego porozumienia Ministerstwo Obrony Republiki Włoskiej podpisało w dniu 11 sierpień 2015 roku z włoskim wykonawcą konsorcjum Thales Alenia Space Italia i Telespazio umowę o wartości 30 mln Euro na dostawę dla Sił Zbrojnych RP naziemnego segmentu użytkownika wojskowego, tzw. P-DUGS (Polish Defense User Ground Segment). Przewiduje się osiągnięcie wstępnej gotowości operacyjnej systemu (dostęp do systemu pierwszej generacji) w 2017 roku oraz uzyskanie pełnej gotowości operacyjnej i dostępu do systemu drugiej generacji w 2019 roku.
Docelowo, rozważa się również wystrzelenie własnych satelitów wojskowych. W okresie od kwietnia 2014 roku do marca 2015 roku konsorcjum na czele z WAT opracowało Studium Wykonalności programu strategicznego „Satelitarny system optoelektronicznej obserwacji Ziemi”. Z przeprowadzonej analizy wynika, że najkorzystniejszą opcją dla Polski byłaby budowa systemu satelitarnego obejmującego dwa satelity obserwacyjne HR i VHR - wysokiej i bardzo wysokiej rozdzielczości. Kolejnym etapem powinno być rozpoczęcie procedury pozyskania tych satelitów, co może nastąpić w tym roku. Niezależnie od satelitów obserwacyjnych, w dniu 22 grudnia 2015 roku Polska Agencja Kosmiczna zleciła spółce PZL „Warszawa-OKĘCIE” S.A. opracowanie wstępnego Studium Wykonalności satelitarnego systemu zobrazowań radarowych. Satelita z radarem o syntetyzowanej aperturze (SAR) ma służyć zarówno potrzebom wojska i służb bezpieczeństwa państwa, jak i administracji oraz gospodarce.
Poza opisanymi zadaniami program rozpoznania obrazowego i satelitarnego przewiduje także sformowanie na szczeblu centralnym Ośrodka Rozpoznania Obrazowego (ORO) w Białobrzegach. Ma on być zdolny do pozyskiwania, integracji, zarządzania i analizy danych obrazowych pozyskanych z różnych źródeł (BSP, zasobników rozpoznawczych samolotów F-16, systemów satelitarnych, AGS, itd.) oraz wykonywania i dystrybucji produktów rozpoznawczych. Ośrodek ma uzyskać pełną gotowość operacyjną do 2018 roku.
Na zakończenie warto jeszcze wspomnieć, że podczas posiedzenia sejmowej KON wyjaśniono, że na potrzeby zapewnienia ochrony szczytu NATO w Warszawie Polska wykorzystywała izraelskie zestawy BSP typu Hermes 900 i Hermes 450, jednak ich obecność na terenie Polski nie jest związana z planami pozyskania w ramach PMT zestawów BSP kr. Zefir i Gryf. Izraelskie zestawy mają zostać wykorzystane także do zabezpieczenia Światowych Dni Młodzieży.
(TD)
