2026-06-01 21:14:23
Gripeny z tryzubem na stateczniku
Złoty trójząb (tryzub) na pionowym stateczniku mają zarówno F-16, jak i Mirage 2000 znajdujące się w ukraińskiej służbie. Już w przyszłym roku mają dołączyć do nich pierwsze Gripeny z donacji Szwecji. To nie koniec, do standardowych szwedzkich myśliwców C/D w przyszłości dołączyć ma także najnowsza ich generacja, za co również realnie zapłacić ma europejski podatnik.
Gripen ze skrzydła F16 przed kilku dniami w eskorcie ukraińskiego prezydenckiego Airbusa. Kto wie, może za kilka miesięcy ten właśnie szwedzki myśliwiec zmieni malowanie i znajdzie się w ogniu pełnoskalowej walki. Zdjęcie: Siły Powietrzne Szwecji
Decyzja o wsparciu Ukrainy m.in. samolotami taktycznymi ogłoszona została 28 maja w szwedzkiej bazie lotniczej w Uppsala, w trakcie konferencji, na której gospodarzy reprezentował premier Ulf Kristersson, goszcząc prezydenta Wołodymyra Zełeńskiego.
Przekazanie Gripenów nastąpić ma w ramach 22. szwedzkiego pakietu pomocowego dla Ukrainy, o łącznej wartości 25,2 mld koron szwedzkich (2,32 mld euro). Pierwsze z 16 samolotów bojowych JAS 39C/D trafić mają na Ukrainę już w pierwszych miesiącach przyszłego roku. Proces przygotowania personelu latającego i technicznego zostanie zintensyfikowany tej jesieni. Wraz z myśliwcami do ukraińskiego lotnictwa trafi również dedykowany pakiet uzbrojenia, w tym pociski powietrze-powietrze średniego zasięgu AIM-120 i (po raz pierwszy w ukraińskim lotnictwie) Meteor, a także krótkiego zasięgu IRIS-T. Wartość pakietu związanego z samolotami, amunicją do nich i szkoleniem Szwedzi wycenili na 22,2 mld SEK.
Dziękując Szwedom prezydent Zełenski wyraził opinię, że dzięki uzbrojeniu w rakiety o zasięgu 200 km (ewidentnie sugerował się możliwościami pocisku Meteor, który na Gripenie w pełni został zintegrowany z radarem PS-05/A Mk 4) lotnictwo Ukrainy będzie w stanie zwalczać rosyjskie bombowce zrzucające bomby kierowane ze strefy bezpiecznej. W miejsce przekazanych starszych Gripenów Szwecja dla Sił Powietrznych zamówi odpowiednią liczbę najnowszych z nowej produkcji (w tym zapowiedziano po raz pierwszy pozyskanie maszyn dwumiejscowych).
To nie koniec, ale może i od czegoś innego należało zacząć. 22 października 2025 roku Szwecja i Ukraina podpisały list intencyjny dotyczący zakupu przez Kijów 100-150 samolotów bojowych Gripen reprezentujących najnowszą ich generację JAS 39E/F. Ostatnia wizyta Zełenskiego przywozi zapowiedź pierwszej umowy wykonawczej na najnowsze samoloty bojowe Saab, która zawierać ma 20 maszyn E/F o wartości 2,5 mld euro. Źródło sfinansowania pakietu nowych samolotów pochodzić ma z 90 mld euro pomocy unijnej (formalnie kredytu).
Dostawa pochodzących już z nowej produkcji maszyn ma rozpocząć się przed 2030 roku. Co ważne dla całej operacji, według komunikatu szwedzkiego rządu, wpierw ma być podpisana umowa na 20 najnowszych Gripenów dla Ukrainy, po czym ruszy procedura przekazania wspomnianych 16 używanych dziś w Siłach Powietrznych Szwecji samolotów starszej generacji.
Najnowszy pakiet szwedzkiej pomocy wojskowej obejmuje również dostawy amunicji artyleryjskiej dalekiego zasięgu, środków do walki radioelektronicznej i wsparcie dla ukraińskiej obrony przeciwlotniczej dalekiego zasięgu (wartość 1,5 mld SEK). Dodatkowo przewidziano też pomoc dla innowacyjnych projektów i współpracy przemysłowej (300 mln SEK), wsparcie ze strony Instytutu Badań Obronnych (100 mln SEK), darowiznę na rzecz pomocy międzynarodowej dla Ukrainy (1 mld SEK) oraz ukraińskiej obrony cywilnej (100 mln SEK).
Gripeny z tryzubami za mniej niż rok mają wejść do działań w wojnie z Rosją. Szwedzi do projektu nastawieni są pozytywnie, wszak od dawna uważają, że Gripen powstał, aby walczyć i odtwarzać gotowość w warunkach przewagi przeciwnika. Drogowe odcinki lotniskowe, szybkie odtwarzanie gotowości do kolejnej misji – takie mają być warunki działania Sił Powietrznych Szwecji oraz ich Gripenów.
Obecnie Siły Powietrzne Ukrainy wykorzystują, pomimo kilku strat, około 40-45 samolotów bojowych F-16 otrzymanych wcześniej od krajów europejskich (Holandia, Dania) oraz prawdopodobnie pięć Mirage 2000-5 (było sześć, jeden utracono). Dzięki nim obecnie lotnictwo bojowe Ukrainy, oczywiście wykorzystując również samoloty posowieckie (głównie MiG-29), zdolne jest wykonywać blisko dwukrotnie więcej misji bojowych niż przed erą „zachodnich odrzutowców”. Gripeny dołożą swoją cegiełkę.
(MC)
