• Tweet

Modernizacja naziemnej obrony powietrznej Polski

     Współczesną naziemną obronę powietrzną możemy podzielić na dwie zasadnicze warstwy tj. IAMD (Integrated Air and Missile Defence), czyli zintegrowany system obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej oraz OAD (Organic Air Defence), czyli system bezpośredniej obrony przeciwlotniczej Wojsk Lądowych. Budowę polskiego naziemnego systemu obrony powietrznej podzielono na kilkanaście programów. Warstwę IAMD będą tworzyły programy o następujących kryptonimach: Wisła, Narew, Mała Narew oraz Pilica+, natomiast warstwa OAD ma wykorzystywać m.in.: zestawy rakietowo-artyleryjskie (ZRA) ZUR-23-2KG Jodek-G, zestawy rakietowe Poprad, radary Soła, przenośne zestawy przeciwlotnicze Piorun i Grom, które mają uzupełnić planowane do pozyskania ZRA Sona, systemy artyleryjskie Noteć, radary Bystra oraz pociski przeciwlotnicze Piorun-NG i Grzmot (o zasięgu planowanym na ponad 10 km).

Pierwsze strzelanie bojowo-doświadczalne systemu Mała Narew przeprowadzone 22 czerwca 2023 roku na Centralnym Poligonie Sił Powietrznych w Ustce. Fot. plut. Aleksander Perz/18. DZ.

  W skład IAMD wchodzą sieciocentryczne zestawy rakietowe obrony powietrznej (ZROP): krótkiego (SHORAD), średniego (MRAD) i dalekiego zasięgu (LRAD), charakteryzujące się zasięgiem od 10 do ponad 100 km, mogące ze sobą ściśle współdziałać. Zadaniem IAMD jest stworzenie parasola chroniącego określony obszar terytorium przed atakami z powietrza. W przypadku OAD wykorzystywane są najczęściej systemy bardzo krótkiego zasięgu (VSHORAD), charakteryzujące się zasięgiem do 10 km, chroniące jednostki Wojsk Lądowych i z nimi się poruszające. Mogą one operować samodzielnie, a ich zadaniem jest zwalczanie obiektów powietrznych, którym uda się przeniknąć przez warstwę IAMD.

  Poniżej zaprezentowano zakres poszczególnych programów warstwy IAMD:

  Wisła – program przewidujący pozyskanie 8 baterii tj. 16 jednostek ogniowych (JO) ZROP średniego zasięgu Patriot, z sieciocentrycznym systemem dowodzenia IBCS (Integrated Battle Command System), podzielony na dwie fazy. W pierwszej fazie zamówiono dwie baterie, a w drugiej sześć baterii. W skład pojedynczej JO wchodzą: cztery wyrzutnie rakiet M903, pociski rakietowe PAC-3 MSE (o zasięgu ponad 100 km i zdolne do zwalczania głowic taktycznych pocisków balistycznych), stacja radiolokacyjna kierowania ogniem AN/MPQ-65 (dla pierwszych czterech JO) lub LTAMDS (GhostEye, dla kolejnych 12 JO).

  Narew - program przewidujący pozyskanie 23 baterii (46 JO) ZROP krótkiego zasięgu, z systemem dowodzenia IBCS. W skład pojedynczej JO wejdą: trzy wyrzutnie rakiet iLauncher, pociski rakietowe CAMM-ER (o zasięgu do ok. 40 km), stacja radiolokacyjna Sajna (zdolna m.in. do detekcji i śledzenia obiektów powietrznych poruszających na małych wysokościach) oraz wóz rozpoznawczy z głowicą optoelektroniczną montowaną na rozkładanym maszcie.

  P-18PL i SPL – na potrzeby programów Wisła i Narew planuje się także pozyskanie polskich stacji radiolokacyjnych wstępnego wykrywania P-18PL i systemów pasywnej lokacji SPL, wykrywających obiekty powietrzne metodą PCL (Passive Coherent Location) i PET (Passive Emitter Tracking).

  Mała Narew – program określany również nazwą Malan, przewidujący pozyskanie dwóch JO ZROP krótkiego zasięgu, z polskim systemem dowodzenia Zenit-M. W skład pojedynczej JO wchodzą: trzy wyrzutnie rakiet iLauncher, pociski rakietowe CAMM (o zasięgu do 25 km) i stacja radiolokacyjna Soła. Jest to rozwiązanie tymczasowe (pomostowe). Wyrzutnie rakiet pozyskane w tym programie docelowo zostaną przeniesione do ZRA Pilica+.

  Pilica+ - program przewidujący pozyskanie 22 baterii ZRA z polskim systemem dowodzenia Zenit-MP+. Z łącznej liczby baterii pięć zostanie przydzielonych do obrony baz lotniczych, 16 będzie podlegało dywizjonom wyposażonym w system Wisła i służyło do ich osłony (po jednej baterii Pilica+ na jedną jednostkę ogniową Wisła), a także jedna bateria zostanie wydzielona do szkolenia. W skład pojedynczej baterii wejdą: dwie wyrzutnie rakiet iLauncher, pociski rakietowe CAMM, stacja radiolokacyjna Bystra, stacja radiolokacyjna SRL-97 (ELM-2106 NG) dla pierwszych sześciu baterii, stacja radiolokacyjna zoptymalizowana do detekcji i śledzenia małych bezzałogowych systemów powietrznych (BSP) dla pozostałych baterii, sześć JO rakietowo-artyleryjskich ZUR-23-2SP Jodek-SP (każda JO składająca się z dwóch sprzężonych armat 2A14 kal. 23 mm oraz podwójnej wyrzutni przeciwlotniczych pocisków rakietowych Grom lub Piorun oraz głowicy optoelektronicznej GOS-1 Aurora), system C-UAS (Counter Unmanned Aerial System) zaprojektowany do wykrywania i zwalczania małych BSP oraz opcjonalnie dwie JO z armatą kalibru 35 mm KDA.

  Realizacja powyższych programów i pozyskane w ich ramach wyposażenia zapewni Siłom Zbrojnym RP nie tylko zdolności stanowiące odpowiedź na zagrożenia współczesnego i przyszłego pola walki, ale przełoży się również na interoperacyjność z innymi armiami państw Sojuszu Północnoatlantyckiego.

Stan realizacji polskiego systemu IAMD

  W zakresie budowy polskiego systemu IAMD w latach 2016-2023 (do dziś) podpisano już 26 umów ramowych i wykonawczych, w tym:

• umowę wykonawczą na dostawy sześciu baterii PSR-A Pilica w latach 2020-2023, które zostaną wykorzystane w realizacji programu Pilica+ (dostarczono cztery baterie);
• 12 umów wykonawczych na realizacje I fazy programu Wisła, w tym dostawy dwóch baterii ZROP Patriot/IBCS w latach 2022-2023 (dostarczono pierwszą baterię, kończą się dostawy drugiej baterii);
• trzy umowy wykonawcze na realizacje II fazy programu Wisła, w tym dostawy sześciu baterii ZROP Patriot w latach 2026-2029;
• umowę wykonawczą na dostawę dwóch JO ZROP Mała Narew w latach 2022-2023 (dostarczono pierwszą JO, kończą się dostawy drugiej JO);
• umowę ramową na dostawy 23 baterii ZROP Narew;
• umowę ramową na dostawy 22 baterii ZRA Pilica+;
• cztery umowy wykonawcze dotyczące dostawy elementów 22 baterii ZRA Pilica+ w latach 2025-2029;
• umowę wykonawczą na zarządzanie programem Narew,
• dwie umowy wykonawcze dotyczące dostawy pocisków rakietowych CAMM-ER i wyrzutni dla 23 baterii ZROP Narew w latach 2027-2035.

  Ponadto w 2022 roku wysłane do Stanów Zjednoczonych zapytanie dotyczące nabycia sześciu kolejnych baterii ZROP Patriot w latach 2026-2029 (w ramach II fazy programu Wisła), obejmowało również dostawę elementów systemu dowodzenia IBCS wraz z integracją z tym systemem polskich komponentów (stacji radiolokacyjnych) oraz pocisków rakietowych z rodziny CAMM (w ramach II fazy programu Wisła i programu Narew). Amerykański Departament Stanu 28 czerwca br. udzielił zgody na realizację pierwszej części ww. zapytania (i dziś dla tej części zawarte zostały trzy kontrakty), a do końca br. powinna zostać również udzielona zgoda na drugą część oraz podpisana umowa (lub umowy) na dostawy. Od 2012 roku prowadzone są także prace rozwojowe związane z opracowaniem radaru P-18PL (badania zakończone w 2022 roku), radaru Sajna i systemu pasywnej lokacji SPL.

  Łączna wartość ww. już podpisanych umów wykonawczych przekracza kwotę 147 mld PLN brutto, natomiast w najbliższych miesiącach i latach można spodziewać się zawarcia dodatkowych kontraktów, których szacunkowa wartość może sięgnąć kolejnych kilkudziesięciu miliardów złotych brutto.

Tomasz Dmitruk 

• Tweet