2026-03-12 20:09:22
Weto Prezydenta RP do ustawy o FIZB
Mimo podwyższonego zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa, Prezydent RP Karol Nawrocki 12 marca br. poinformował w orędziu, że nie podpisze projektu ustawy o Finansowym Instrumencie Zwiększenia Bezpieczeństwa SAFE (FIZB). Ustawa miała na celu stworzenie rozwiązań instytucjonalnych, finansowych i proceduralnych umożliwiających wykorzystanie środków w wysokości 43,7 mld Euro (ok. 184 mld PLN netto) przyznanych Polsce z instrumentu pożyczkowego Unii Europejskiej na obronność SAFE (Security Action for Europe). Środki te miały zostać przeznaczone na zakupy sprzętu i uzbrojenia dla: Wojska Polskiego, Straży Granicznej, Policji, Służby Ochrony Państwa oraz na inwestycje drogowe i kolejowe o znaczeniu obronnym. Wykorzystanie instrumentu SAFE poza koalicją rządzącą było popierane przez Siły Zbrojne RP, służby MSWiA oraz polski przemysł obronny, który miał realizować ponad 80% planowanych zamówień.
Rząd zapowiedział już wcześniej, że w przypadku prezydenckiego weta, Polska i tak podpisze umowy pożyczkową i operacyjną z Komisją Europejską na pozyskanie środków z instrumentu SAFE. W tym przypadku jednak środki będą musiały trafić do Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych (FWSZ) zamiast do FIZB, co będzie wiązało się z szeregiem negatywnych konsekwencji, wśród których można wymienić:
- Wojsko Polskie, Straż Graniczna, Policja i Służba Ochrony Państwa mogą nie otrzymać części sprzętu planowanego do pozyskania z SAFE lub jego dostawy mogą ulec opóźnieniu, w sytuacji podwyższonego zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa.
- Konieczność spłaty z budżetu MON kosztów instrumentu SAFE, czego rezultatem będzie obciążenie budżetu MON szacunkową kwotą ok. 85 mld PLN (odsetki i kapitał) tylko w latach 2026-2039 (w okresie obecnego „Programu Rozwoju Sił Zbrojnych”). W latach 2040-2071 to obciążenie można szacować na dodatkowe ok. 250 mld PLN.
- Ograniczenie możliwość dokonywania kolejnych zakupów z FWSZ w Stanach Zjednoczonych i Korei Południowej, w związku obciążeniem budżetu MON kosztami o których mowa w punkcie powyżej oraz w związku z tym, że FIZB nie odciąży obecnego poziomu zaangażowania FWSZ.
- Istnieje ryzyko, że weto spowoduje wydłużenie procedur zawarcia przez Polskę umowy pożyczkowej i operacyjnej z Komisją Europejską oraz przez Agencję Uzbrojenia umów z wykonawcami. Grozi to tym, że do 30 maja br. nie uda się podpisać wielu z kilkudziesięciu planowanych umów, dla projektów które mają być realizowane samodzielnie (bez partnerów z innych państw) i których wykonawcami mają być głównie firmy polskiego przemysłu obronnego.
- Istnieje wysokie ryzyko, że nie będzie możliwości realizacji projektów zgłoszonych przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji o wartości 7,1 mld PLN dotyczących wsparcia Służby Ochrony Państwa, Straży Granicznej i Policji.
- Istnieje wysokie ryzyko, że nie będzie możliwości realizacji projektów zgłoszonych przez Ministerstwo Infrastruktury o wartości 9,2 mld PLN dotyczących realizacji inwestycji drogowych i kolejowych poprawiających mobilność wojsk.
- Istnieje ryzyko, że nie uda się osiągnąć udziału polskiego przemysłu obronnego (firm które produkują na terenie Polski niezależnie od struktury własnościowej) w instrumencie SAFE na zakładanym poziomie 89%. Ten udział może być wówczas znacząco niższy, a skutkiem będzie m.in. brak możliwości podniesienia zdolności produkcyjnych przez polski przemysł obronny.
- Istnieje ryzyko, że nie uda się wykorzystać całego limitu 43,7 mld Euro przyznanego Polsce.
- Konieczne będzie opracowanie dodatkowych aktów prawnych niższego poziomu niż ustawa, aby spełnić wszystkie warunki KE związane z wykorzystaniem środków z SAFE.
- Nadzór posłów, senatorów i Prezydenta RP nad środkami z SAFE będzie gorszy, niż w przypadku przyjęcia ustawy o FIZB.
Tomasz Dmitruk
Fot. Z wykorzystaniem zdjęcia HSW S.A.
