2026-05-16 08:12:57
MON pokryje część kosztów modernizacji służb MSWiA i inwestycji MI
Podczas zorganizowanej 15 maja br. konferencji prasowej poinformowano, że koszty modernizacji służb Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (Policji, Straży Granicznej i Służby Ochrony Państwa) oraz inwestycji Ministerstwa Infrastruktury poprawiających mobilność militarną, które planowano sfinansować ze środków instrumentu pożyczkowego SAFE (Security Action for Europe), ostatecznie zostaną sfinansowane z budżetu państwa, w ramach wydatków Ministerstwa Obrony Narodowej. Mowa tu o wydatkowaniu łącznie ok. 16,3 mld PLN, przez okres kilku lat, począwszy od 2027 roku. W zamian MON ma otrzymać wszystkie środki jakie przyznano Polsce z instrumentu SAFE, tj. 43,7 mld Euro (ok. 186 mld PLN). Brak możliwości finansowania kosztów modernizacji służb MSWIA i inwestycji MI z instrumentu SAFE jest rezultatem weta Prezydenta RP Karola Nawrockiego z 12 marca br. do projektu ustawy o „Finansowym Instrumencie Zwiększenia Bezpieczeństwa SAFE”.
W celu zapewnienia bezpieczeństwa państwa służby MSWiA muszą współpracować z Wojskiem Polskim i muszą posiadać niezbędne wyposażenie. Fot. szer. Sebastian Żądło.
Można zakładać, że wydatki na cele MSWiA i MI z budżetu MON będą ponoszone w latach 2027-2031, co oznacza średnie nakłady roczne na poziomie 3,3 mld PLN. Będą to kolejne wydatki z budżetu MON ponoszone na cele nie związane z rozwojem Wojska Polskiego i nie ujęte w „Programie rozwoju Sił Zbrojnych”. Już obecnie z budżetu MON finansuje się wydatki związane z Obronę Cywilną (w 2026 roku mają one wynieść 5,223 mld PLN) oraz wydatki na Rządowy Fundusz Rozwoju Dróg, czyli na budowę i remonty dróg o znaczeniu obronnym (corocznie 0,5 mld PLN). Teraz ich suma zwiększy się do poziomu ok. 9 mld PLN rocznie! Co gorsze, odbędzie się to zapewne kosztem ograniczenia wydatków na Centralne Plany Rzeczowe, w tym na Plan Modernizacji Technicznej dlatego, że są to wydatki które najłatwiej ograniczyć, w przeciwieństwie do wydatków bieżących związanych z funkcjonowaniem wojska.
Rząd deklaruje, że Siły Zbrojne RP na tym nie ucierpią, bowiem dostaną w zamian większe pieniądze z instrumentu SAFE. Problem jednak w tym, że pieniądze z SAFE nie zwiększają planowanego poziomu wydatków na obronność, a jedynie stanowią nowe źródło wpływów do Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych (FWSZ). Widać to po budżecie na obronność zaplanowanym na 2026 roku. Przewiduje on łączne wydatki w wysokości 201 mld PLN (w tym część z budżetu państwa i część z FWSZ). Podpisanie w maju br. umowy pożyczki z instrumentu SAFE nie zwiększyło tego poziomu. Pożyczki z SAFE zastąpią bowiem jedynie inne pożyczki planowane do pozyskania w ramach FWSZ (na gorszych warunkach). Nie wydaje się także, aby sytuacja ta miała ulec zmianie w kolejnych latach ze względu na ryzyka przekroczenia progów zadłużenia państwa (długu EDP). W ocenie autora, zaproponowany mechanizm (tzw. plan B) spowoduje, że modernizacja służb MSWiA i inwestycje zaplanowane przez MI, choć potrzebne, to odbędą się kosztem obniżenia wydatków na modernizację Wojska Polskiego. Można byłoby tego uniknąć, gdyby zwiększone wydatki na „plan B” zostały ujęte jako środki dodatkowe, ponad ustawowe 3% PKB na obronność, ale zapewne nie będzie na to zgody Ministra Finansów. Wczorajsze wypowiedzi rządzących nie wskazywały na to, aby takie rozwiązanie było planowane.
O tym na co mają zostać wydatkowane środki na potrzeby MSWiA (ok. 9,2 mld PLN) i MI (ok. 7,1 mld PLN) pisaliśmy TUTAJ. Nie można mieć jakichkolwiek wątpliwości, że te wydatki są potrzebne. Natomiast w ocenie autora krytycznie należy ocenić chęć ich sfinansowania z limitu 3% PKB na obronność.
W tym miejscu należy jednak przypomnieć, że nie będzie to pierwsza tego rodzaju sytuacja, bowiem w latach 2017-2020 z budżetu na obronność finansowano „Program modernizacji Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Biura Ochrony Rządu na lata 2017-2020”, przy czym wydatki ponoszono wówczas w ramach części 42 budżetu państwa „Sprawy wewnętrzne” z działu 752 „Obrona narodowa”. Wydatkowano na ten cel łącznie ok. 1,48 mld PLN (dokładna kwota może być nieco niższa, bowiem część tych wydatków ujęto w ramach wydatków niewygasających, których ostateczne wykonanie nie jest znane autorowi).
Podobnie z wydatków na obronność w latach 2018-2021 finansowano zadania Ministerstwa Zdrowia „z przeznaczeniem na sfinansowanie przedsięwzięcia związanego z zapobieganiem negatywnym skutkom deficytu pilotów w Śmigłowcowej Służbie Ratownictwa Medycznego (HEMS) oraz modernizacji samolotowego zespołu transportowego w Lotniczym Pogotowiu Ratunkowym w Warszawie”. Były to wydatki ponoszone w ramach części 46 budżetu państwa „Zdrowie” z działu 752 „Obrona narodowa” w łącznej wysokości ok. 124 mln PLN.
Również wydatki na inwestycje drogowe o znaczeniu obronnym są ponoszone z budżetu MON (z części 29 budżetu państwa „Obrona narodowa) od 2019 roku na Rządowy Fundusz Rozwoju Dróg (wcześniej nazywany Funduszem Dróg Samorządowych). Na ten cel przeznacza się corocznie 500 mln PLN, a w latach 2019-2026 daje to łącznie kwotę już 4 mld PLN.
Aby formalnie możliwe było finansowanie wydatków służb MSWiA i inwestycji MI z budżetu MON, rząd planuje zmianę treści rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 stycznia 2025 r. „w sprawie warunków i trybu planowania i finansowania zadań wykonywanych w ramach przygotowań obronnych państwa realizowanych przez organy administracji rządowej, organy samorządu terytorialnego i przedsiębiorców”, która ma polegać na rozszerzeniu zakresu „Programu Pozamilitarnych Przygotowań Obronnych Rzeczypospolitej Polskiej”. To w ramach tego programu mają zostać sfinansowane potrzeby modernizacyjne służ MSWiA i inwestycje MI określone początkowo do finansowania z instrumentu SAFE. Projekt zmian ww. rozporządzenia ma się pojawić już 22 maja tego roku.
Z pełną treścią wczorajszej konferencji dotyczącej finansowania służb mundurowych i inwestycji dual use można zapoznać się TUTAJ (nagranie na platformie YouTube).
Podsumowanie
Dobrze, że rząd znalazł źródło finansowania potrzeb modernizacyjnych służb MSWiA oraz inwestycji MI w infrastrukturę drogową i kolejową „dual use”. Nie dobrze natomiast, że odbędzie się to kosztem zmniejszenia wydatków na modernizację Wojska Polskiego. Odpowiedzialność za ten stan spada jednak w znacznej części na Prezydenta RP Karola Nawrockiego, który zawetował ustawę, umożlwiającą finansowanie ww. potrzeb ze środków instrumentu SAFE.
Dobrze również, że możliwe będzie wykorzystanie w całości przyznanych Polsce środków w z instrumentu pożyczkowego SAFE na potrzeby Wojska Polskiego. Choć prawdopodobnie nie zwiększą one łącznych wydatków na obronność, to umożliwią utrzymanie ich na poziomie blisko 5% PKB, a spłata tych pożyczek nie powinna obciążać budżetu MON w kolejnych latach, jak to ma miejsce w przypadku innych środków dłużnych pozyskiwanych poprzez FWSZ.
Tomasz Dmitruk
