• Tweet

Polski wniosek do instrumentu SAFE wysłany

     W dniu 29 listopada br. wicepremier i szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz poinformował o podpisaniu i wysłaniu do Komisja Europejska polskiego wniosku na pozyskanie z instrumentu pożyczkowego SAFE (ang. Security Action for Europe) kwoty do 43,7 mld Euro na zamówienia związane z obronnością, a przede wszystkim z modernizacją techniczną Sił Zbrojnych RP. Złącznikiem do wniosku jest narodowy plan inwestycji obronnych, zawierający 139 zadań.

Pierwsze środki z instrumentu pożyczkowego SAFE mogą trafić do Polski już w marcu 2026 roku. Fot. z wykorzystaniem zdjęcia HSW S.A.

  Teraz Komisja Europejska (KE) ma od czterech do sześciu tygodni na ocenę wniosku, a po ocenie przekaże go do Rady Europejskiej, która ma kolejne cztery tygodnie, by go zatwierdzić. Na początku marca 2026 roku można spodziewać się podpisania umów pożyczkowych, która umożliwią rozpoczęcie procesu wypłaty środków. Po jej podpisaniu 15% przyznanej kwoty Polska będzie mogła uzyskać w formie zaliczki.

  Instrument SAFE uruchomiony został na mocy rozporządzenia Rady Unii Europejskiej 2025/1106  przyjętego 27 maja 2025 roku. Zapewnia dla krajów członkowskich Unii Europejskiej (UE) dostęp do nisko oprocentowanych (na poziomie ok. 3%) pożyczek, które można spłacać przez okres nawet 45 lat, z karencją spłaty kapitału przez okres 10 lat. Pożyczki te mają zostać przeznaczone na zakupy produktów związanych z obronnością oraz na „przeprowadzenie pilnych i poważnych inwestycji publicznych wspierających europejski przemysł obronny”.

  Co do zasady, pomoc z instrumentu SAFE powinna być udzielana na zamówienia realizowane na zasadzie współpracy minimum dwóch państw, z których jedno z nich jest krajem który otrzymał wsparcie finansowe z SAFE, a drugie jest innym krajem UE lub Ukrainą lub krajem członkowskim EOG-EFTA (takim jak: Islandia, Liechtenstein, Norwegia czy Szwajcaria). Od tej zasady istnieje odstępstwo, zgodnie z którym pomoc z instrumentu SAFE może zostać udzielona na zamówienia realizowane tylko przez jedno państwo, jeżeli umowa w sprawie zamówienia została podpisana nie później niż do 30 maja 2026 roku. Po tym terminie, aby otrzymać możliwość finansowania z unijnego instrumentu, konieczne będzie znalezienie innego kraju (partnera) z UE/EOG-EFTA/Ukrainy, który również będzie zainteresowany dokonaniem zakupu danego typu sprzętu wojskowego, co z pewnością nie będzie łatwe.

  Kolejną krytyczną datą jest 31 grudnia 2030 roku. To graniczny termin do którego możliwe jest zatwierdzenie przez KE wniosków o płatność z instrumentu SAFE. W praktyce oznacza to, że do tej daty muszą zostać zrealizowane wszystkie dostawy w ramach zamówień planowanych do sfinansowania z SAFE.

  Z innych ważnych postanowień rozporządzenia SAFE warto wspomnieć o zwolnieniu z podatku od wartości dodanej (VAT) zakupów produktów związanych z obronnością w ramach zamówień finansowanych ze środków SAFE. Powoduje to, że realnie SAFE może pozwolić Polsce na realizację zakupów o wartości ponad 180 mld PLN netto. 

  Wsparcie ze środków SAFE obejmuje wyłącznie (co jest pewnym ograniczeniem) następujące kategorie:

• amunicja i pociski rakietowe;
• systemy artyleryjskie, w tym zdolności do precyzyjnych głębokich uderzeń;
• zdolności w zakresie walki naziemnej i ich systemy wsparcia, w tym wyposażenie żołnierzy i broń piechoty;
• drony małe i inne niż małe (klasa NATO 1, 2 i 3) i powiązane systemy antydronowe;
• ochrona infrastruktury krytycznej;
• cyberbezpieczeństwo;
• mobilność wojskowa, w tym kontrmobilność;
• systemy obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej;
• morskie zdolności nawodne i podwodne;
• czynniki warunkujące potencjał sił, takie jak m.in. strategiczny transport powietrzny, tankowanie w powietrzu, systemy C4ISTAR, a także zasoby kosmiczne i usługi kosmiczne;
• ochrona aktywów kosmicznych;
• sztuczna inteligencja i walka elektroniczna.

  Jednym z najważniejszych postanowień rozporządzenia SAFE jest wymóg, aby koszt komponentów pochodzących spoza: UE, państw EOG-EFTA oraz Ukrainy nie przekraczał 35% szacowanych łącznych kosztów komponentów produktu końcowego. To kolejne ograniczenie które musiało być brane pod uwagę podczas przygotowania polskiego wnioski.

  A co konkretnie Polska planuje finansować z SAFE? Szczegółowy wykaz zadań został niestety utajniony. Z informacji które podali dotąd przedstawiciele MON i SGWP wynika, że z instrumentu SAFE obejmuje 139 zadań, w tym dotyczących priorytetowego dla MON „Narodowego Programu Odstraszania i Obrony – Tarcza Wschód”. Część środków ma zostać przeznaczona na już zawarte umowy, część na nowe umowy, które Polska będzie realizować samodzielnie (planowane do zawarcia do końca maja 2026 roku), a część na nowe umowy, które Polska będzie realizować wspólnie z partnerami z UE, państwami EOG-EFTA lub Ukrainą. Wiadomo także, że polski wniosek ma obejmować pozyskanie m.in.:

• systemów walki radioelektronicznej,
• systemów satelitarnych (w tym prawdopodobnie pozyskania własnych satelitów telekomunikacyjnych),
• bezzałogowych statków powietrznych (BSP),
• systemów zwalczania BSP,
• bojowych wozów piechoty Borsuk,
• armatohaubic samobieżnych Krab,
• samolotów transportowo-tankujących MRTT,
• systemów związanych z cyberbezpieczeństwem czy
• amunicji artyleryjskiej.

  Zadania do instrumentu SAFE zgłosiło także Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, głównie w zakresie wsparcia potrzeb Straży Granicznej i Policji oraz Ministerstwo Infrastruktury, w zakresie potrzeb związanych z mobilnością wojskową tj. na drogi i połącznia kolejowe o znaczeniu obronnym, w tym np. na przebudowy mostów.

Tomasz Dmitruk

• Tweet