2014-12-23 08:35:43
Rozpoczęto badania prototypu radaru Bystra
Plan Modernizacji Technicznej Sił Zbrojnych w latach 2013-2022 przewiduje pozyskanie do 2022 roku 19 zdolnych do przerzutu stacji radiolokacyjnych (ZDPSR) Bystra. Opracowanie stacji realizowane jest w ramach prowadzonej od 2011 roku pracy rozwojowej "Mobilny zestaw radaru obrony przeciwlotniczej bliskiego zasięgu z nadajnikiem półprzewodnikowym kryptonim BYSTRA", której głównym wykonawcą jest firma PIT-RADWAR S.A. Z informacji przekazanej przez wykonawcę wynika, że rozpoczęto już badania wstępne gotowego prototypu, a na przyszły rok zaplanowano jego badania kwalifikacyjne. Jeśli zakończą się one sukcesem, już niedługo stacja Bystra może stać się pierwszym, wdrożonym do produkcji polskim radarem z anteną typu AESA (Active Electronically Scanned Array), choć jak na razie opartym o importowane tranzystory półprzewodnikowe.
W wyniku rozpoczętych w 2011 roku prac badawczo-rozwojowych określono założenia do projektowania oraz wykonano projekt wstępny i techniczny, by zgodnie z harmonogramem w tym roku zakończyć prace związane z wykonaniem prototypu radaru. Zakończenie realizacji przewidzianych w umowie prac planuje się w przyszłym roku. Po przeprowadzeniu badań wstępnych nastąpi jeszcze etap badań kwalifikacyjnych, po których wykonana zostanie rewizja dokumentacji. Poza prototypem, rezultatem końcowym projektu będzie dokumentacja techniczna do produkcji partii próbnej. Pomyślny przebieg badań kwalifikacyjnych umożliwi podpisanie umowy dotyczącej rozpoczęcia produkcji, co może nastąpić w 2016 roku.
Gotowy prototyp ZDPSR Bystra na opancerzonym podwoziu samochodu Żubr. Biorąc pod uwagę opóźnienia w innych pracach rozwojowych zleconych przez MON, wykonanie prototypu w terminie zgodnym z harmonogramem projektu może cieszyć. Miejmy nadzieję, że planowane na przyszły rok badania kwalifikacyjne radaru zakończą się pomyślnie i w 2016 roku możliwe będzie podpisanie umowy na jego produkcję - fot. PIT-RADWAR S.A.
ZDPSR Bystra jest następcą produkowanej obecnie przez spółkę PIT-RADWAR S.A. stacji radiolokacyjnej Soła. Umowę o wartości około 150 mln PLN na dostawy ośmiu takich stacji podpisano w dniu 2 kwietnia 2013 roku. Do końca tego roku planuje się dostawę dwóch pierwszych egzemplarzy, a do 30 listopada 2015 roku Siły Zbrojne mają otrzymać pozostałe sześć zamówionych radarów.
Jedną z istotnych cech nowego radaru Bystra ma być jego wielozadaniowość. Główną funkcją ma być dostarczanie formacjom obrony przeciwlotniczej niezbędnych informacji, umożliwiających prowadzenie obrony przeciwlotniczej w zasięgu nakazanej strefy rażenia. Radar ma być elementem aktywnego rozpoznania radiolokacyjnego dla naziemnych systemów obrony przeciwlotniczej bliskiego zasięgu, takich jak planowane do wdrożenia zestawy Poprad, czy Pilica, realizujących osłonę przed środkami napadu powietrznego przeciwnika. ZDPSR Bystra będzie umożliwiała przeszukiwanie kontrolowanego obszaru i wykrywanie zagrożeń powietrznych, a po wykryciu celów ich śledzenie, klasyfikację i identyfikację swój-obcy (IFF). Parametry techniczne stacji mają umożliwiać wykrywanie szerokiego spektrum celów powietrznych, poczynając od samolotów oraz bezpilotowych aparatów latających UAV, po śmigłowce (również w zawisie, dzięki dodatkowej przystawce antenowej), pociski manewrujące, rakiety przeciwradarowe, a nawet pociski moździerzowe. Stacja wyposażona będzie także w cyfrowe systemy łączności przewodowej i radiowej umożliwiające dostarczanie danych z rozpoznania lokalnej przestrzeni powietrznej do systemu nadrzędnego, np. systemu dowodzenia Łowcza/Rega. Wśród innych cech nowego radaru można wymienić: relatywnie małe wymiary, zdolność do przerzutu transportem lądowym, morskim i lotniczym oraz szybkie osiąganie gotowości bojowej - czasy rozwijania i zwijania stacji mają nie przekraczać kilku minut.
Pomimo zbliżonego wyglądu, stacje Soła i Bystra różną się dość istotnie między sobą. O ile Soła jest radarem z pasywną anteną nadawczo-odbiorczą PESA (Pasive Electronically Scanned Array), o tyle Bystra będzie wyposażona w nowocześniejszą anteną aktywną AESA, pracującą w paśmie C, z rozproszonym nadajnikiem półprzewodnikowym, o następujących cechach charakterystycznych:
- możliwość określenia trzech współrzędnych śledzonego obiektu - wysokości, odległości i azymutu,
- wysoka dokładność estymacji współrzędnych – dostosowana do zdolności środków rażenia,
- zasięg instrumentalny do 80 km,
- pokrycie elewacji do +70 stopni,
- pokrycie w azymucie 360 stopni,
- sektory przeszukiwania ustalane programowo (jedna wiązka nadawcza, wachlarz wiązek odbiorczych), możliwa praca sektorowa,
- cyfrowe formowanie wiązek odbiorczych (programowe połączenie cech radaru przeszukującego i śledzącego),
- skanowanie elektroniczne wiązek w azymucie i elewacji, umożliwiające dwukrotne oświetlenie śledzonych celów w jednym obrocie anteny (zwiększenie dostępnej liczby wykryć i pomiarów) oraz tzw. dośledzanie w sektorze elewacji szerszym niż aktualnie przeszukiwany,
- zdolność wykrywania małych obiektów - o skutecznej powierzchni odbicia fal radarowych RCS (Radar Cross Section) poniżej 1 metra kwadratowego i położonych blisko siebie celów (wysoka rozróżnialność),
- krótki czas odświeżania informacji (do 2 sekund),
- poprawa odporności na systemy przeciwdziałania radioelektronicznego ECM (Electronic CounterMeasures) i rakietowe pociski przeciwradiolokacyjne ARM (Anti Radiation Missile) - peleng zakłóceń.
Niestety, stacja radiolokacyjna Bystra została opracowana na bazie importowanych tranzystorów półprzewodnikowych, bowiem w Polsce nie są one jeszcze produkowane. Aby mówić o całkowicie polskim radarze AESA, konieczne jest wdrożenie do produkcji własnych tranzystorów mikrofalowych dużej mocy do zastosowań militarnych oraz scalonych układów nadawczo-odbiorczych. Nadzieją na opracowanie takich elementów jest prowadzony od listopada 2012 roku projekt badawczo-rozwojowy PolHEMT, który finansowany jest przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju. Jego liderem jest Instytut Technologii Elektronowej z Warszawy, a efektem prac ma być opracowanie demonstratora tranzystora mikrofalowego na monokrystalicznym podłożu azotku galu (GaN). Równolegle, w Instytucie Radioelektroniki Politechniki Warszawskiej prowadzone są prace związane z opracowaniem drugiego z brakujących elementów, czyli scalonych układów nadawczo-odbiorczych. Choć zakończenie projektu PolHEMT powinno nastąpić już pod koniec przyszłego roku, a wyniki prowadzonych prac są ponoć obiecujące, to produkcyjne wdrożenie struktur półprzewodnikowych w Polsce będzie wymagało jeszcze znaczących inwestycji oraz czasu.
Podobnie jak w przypadku Soły, stacja radiolokacyjna Bystra została umieszczona na terenowym, opancerzonym podwoziu Żubr, produkowanym przez zakłady AMZ-Kutno Sp. z o.o., które także uczestniczą w realizacji projektu. Wymiary stacji w pozycji pracy wynoszą (dł. x szer. x wys.) 7,3 x 2,5 x 4,68 m, a masa całkowita pojazdu z aparaturą nie przekracza 15 ton. Wymiary w pozycji marszowej z przyczepą o dopuszczalnej masie 3,5 ton wynoszą 10,8 x 2,5 x 2,83 m. Na przyczepie zostanie zabudowany imitator - pułapka radiolokacyjna.
Z dodatkowymi informacjami technicznymi na temat stacji radiolokacyjnej Bystra można zapoznać się w artykule zamieszczonym na stronach Dziennika Zbrojnego. Warto także przypomnieć, że na tegorocznych XIII Bałtyckich Targach Militarnych BALT-MILITARY-EXPO, zaprezentowano koncepcję wielofunkcyjnego radaru obrony okrętu Bystra-M, czyli morskiej odmiany omawianego radaru.
(TD)
