• Tweet

Ponad 4,5% PKB na obronność Polski w 2027 roku

     W dniu 29 września br. do Sejmu RP wpłynął przygotowany przez Radę Ministrów projekt ustawy budżetowej na 2027 rok. Zaplanowano w nim dochody budżetu państwa w kwocie 696,4 mld PLN, wydatki na poziomie 977,6 mld PLN i deficyt w wysokości do 281,2 mld PLN (6,4% PKB). W przyszłym roku na obronność Polski ze środków budżetu państwa i Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych (FWSZ) planuje się wydatkowanie łącznie 198,2 mld PLN, co stanowić ma 4,51% Produktu Krajowego Brutto (PKB) Polski. Należy dodać, że kwota ta nie obejmuje planowanej spłaty kapitału od zadłużenia FWSZ w wysokości 4,7 mld PLN. Wydatki na obronność planowane na 2027 rok w stosunku do planu na 2026 rok spadną nominalnie o 1,9 mld PLN tj. 1,0%. Na zakończenie 2027 roku zadłużenie FWSZ ma osiągnąć poziom 207,0 mld PLN.

Plan wydatków na obronność w 2027 roku z blisko 200 miliardowym budżetem wydaje się imponujący, ale aż 35% z tej kwoty (69,2 mld PLN) ma zostać sfinansowanych z zadłużenia FWSZ. Fot. st. szer. Paulina Gibner.

  Niniejszy artykuł stanowi uzupełnioną i skorygowaną (o dokonane w procesie legislacyjnym zmiany) wersję artykułu omawiającego projekt budżetu na obronność w 2027 roku opublikowanego na portalu Dziennik Zbrojny 8 września br. (którego dalsza publikacja została wstrzymana). Pierwsza wersja artykułu omawiała projekt budżetu na 2027 rok przyjęty przez Radę Ministrów 28 sierpnia br., natomiast niniejsza wersja omawia projekt przekazany 29 września br. do Sejmu RP.

Uwarunkowania

  W projekcie budżetu na 2027 rok zmieniono metodykę określania łącznych wydatków na obronność. Do tej pory stanowiły one sumę wydatków: z części 29 budżetu państwa „Obrona narodowa”, z działu 752 „Obrona narodowa” z innych niż 29 części budżetu państwa oraz łącznych wydatków z Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych (FWSZ), pomniejszoną o kwotę wpłacaną z budżetu państwa do FWSZ.

  Od 2027 roku jest to suma wydatków: z części 29 budżetu państwa „Obrona narodowa”, z działu 752 „Obrona narodowa” z innych niż 29 części budżetu państwa oraz łącznych wydatków z FWSZ, pomniejszona o kwotę wpłacaną z budżetu państwa do FWSZ oraz o planowaną kwotę spłaty kapitału od zadłużenia FWSZ. Jest to zasadna zmiana, bowiem pozwala na uniknięcie dublowania wydatków z tego samego tytułu. Trzeba o niej pamiętać porównując wydatki planowane w 2027 roku z wydatkami z lat wcześniejszych.

  Druga istotna zmiana dotyczy wprowadzenia nowej klasyfikacji budżetowej od początku 2027 roku, którą uwzględnia się już w projekcie budżetu na 2027 rok. O ile dotąd (w zakresie wydatków dotyczących obronności) były następujące podstawowe grupy wydatków: dotacje i subwencje, świadczenia na rzecz osób fizycznych, wydatki bieżące, wydatki majątkowe i wydatki na współfinansowanie projektów z udziałem środków Unii Europejskiej, to od 2027 roku mamy podstawowe grupy wydatków takie jak: transfery bieżące (w praktyce odpowiadające dotacjom i subwencjom bieżącym), świadczenia na rzecz osób fizycznych, wydatki bieżące, wydatki majątkowe, transfery majątkowe (w praktyce odpowiadające dotacjom i subwencjom majątkowym), a w każdej z tych grup podgrupę „współfinansowanie projektów z UE”. Istotnie zmieniono również numerację paragrafów klasyfikacji budżetowej. Zmiany te również utrudniają bezpośrednie porównanie wydatków planowanych w 2027 roku z wydatkami z lat wcześniejszych.

  Przyjęty przez rząd projekt budżetu na 2027 rok skierowany do Sejmu RP nie obejmuje planowanych zmian wydatków na potrzeby służb MSWiA (tj. Policji, Straży Granicznej oraz Służby Ochrony Państwa) w ramach Programu Pozamilitarnych Przygotowań Obronnych RP. Na mocy projektu rozporządzenia Rady Ministrów „zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków i trybu planowania i finansowania zadań wykonywanych w ramach przygotowań obronnych państwa realizowanych przez organy administracji rządowej, organy samorządu terytorialnego i przedsiębiorców”, ma być możliwe finansowanie z budżetu na obronność wydatków modernizacyjnych służb MSWiA. Wcześniej planowano sfinansować je z instrumentu pożyczkowego SAFE (Security Action for Europe). Nie doszło jednak do tego z powodu prezydenckiego weta do projektu ustawy o SAFE (o „Finansowym Instrumencie Zwiększenia Bezpieczeństwa”). Projekt ww. rozporządzenia miał zostać przyjęty w III kwartale 2026 roku, jednak dotąd to nie nastąpiło, zatem przekazany do Sejmu RP projekt budżetu na 2027 rok nie uwzględnia zmian w wydatkach, które mogą być rezultatem tego rozporządzenia.

Łączne wydatki na obronność

  Na łączne wydatki obronne zaplanowane w 2027 roku w kwocie 198,2 mld PLN składają się:

• Wydatki z budżetu państwa w wysokości 131,730 mld PLN (3,0% PKB);
• Wydatki z FWSZ w wysokości 77,665 mld PLN, pomniejszone o wpływy z budżetu państwa w kwocie 6,516 mld PLN oraz o wydatki planowane na spłatę zadłużenia FWSZ (kapitału) o kwotę 4,723 mld PLN, co daje wartość 66,427 mld PLN (1,51% PKB).

  Dla porównania łączne wydatki obronne zaplanowano w 2026 roku w kwocie 200,1 mld PLN i składały się z:

• Wydatków z budżetu państwa w wysokości 124,829 mld PLN (3,0% PKB);
• Wydatków z FWSZ w wysokości 79,510 mld PLN, pomniejszone o wpływy z budżetu państwa w kwocie 3,335 mld PLN oraz o wydatki planowane na spłatę zadłużenia FWSZ (kapitału) o kwotę 895,7 mld PLN, co daje wartość 75,279 mld PLN.

  Jak widać, wydatki planowane w 2027 roku w stosunku do wydatków planowanych w 2026 roku zmaleją nominalnie o 1,95 mld PLN (1,0%), z czego w zakresie wydatków budżetowych wrosną o 6,9 mld PLN (5,5%), ale w zakresie wydatków z FWSZ (pomniejszone o wpłatę z budżetu państwa i spłatę kapitału od zadłużenia) zmaleją o 8,8 mld PLN (11,8%). 

  Przewidziane na 2027 rok łączne wydatki na obronność w kwocie 198,2 mld PLN będą stanowiły 4,51% PKB Polski prognozowanego na 2027 rok (dla PKB równego 4389,8 mld PLN wg. „Wieloletnich założeń makroekonomicznych na lata 2026-2030”).

  Udział wydatków na obronność (w części z budżetu państwa) w łącznych wydatkach budżetu państwa w 2027 roku ma wynosić 13,47% (w 2026 roku 13,58%).

Wydatki z budżetu państwa

  Wydatki z budżetu państwa na obronę narodową na 2027 rok zaplanowano zgodnie z przepisami ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (z późniejszymi zmianami) w łącznej wysokości 131,730 mld PLN, co stanowi 3,0% szacowanego PKB Polski w 2027 roku. W stosunku do projektu budżetu na 2026 rok jest to wzrost o 6,9 mld PLN (5,5%).

  Całkowite nakłady budżetowe obejmują wydatki określone: w części 29 „Obrona narodowa” i w dziale 752 „Obrona narodowa” w innych częściach budżetu państwa. W ramach tej kwoty środki w wysokości 50,023 mld PLN zaplanowano na wydatki majątkowe i transfery majątkowe, co stanowi 38,0% wydatków obronnych i gwarantuje realizację postanowień ustawy o obronie Ojczyzny. W projekcie na 2026 rok ten wskaźnik był niższy i wynosił 37,1%.

  W ramach wydatków obronnych ujętych w budżecie państwa zaplanowano:

• 125,233 mld PLN w części 29 „Obrona narodowa” (w odniesieniu do planu na 2026 rok jest to wzrost o 6,593 mld PLN, tj. 5,6%),
• 6,497 mld PLN w dziale 752 „Obrona narodowa” w innych częściach budżetu państwa (w odniesieniu do planu na 2026 rok jest to wzrost o 307,4 mln PLN, tj. 5,0%).

  W części 29 „Obrona narodowa” sfinansowane będą:

• wydatki majątkowe i transfery majątkowe w kwocie łącznie 45,198 mld PLN (w tym 36,577 mld PLN wydatki majątkowe i 8,621 mld PLN transfery majątkowe), przeznaczone głównie na realizację inwestycji i zakupy inwestycyjne resortu obrony narodowej (w tym na wojskowe inwestycje budowlane oraz zakupy sprzętu wojskowego i uzbrojenia – 35,9 mld PLN), na współfinansowanie programów inwestycyjnych NATO (374,8 mln PLN), na przekazanie środków do FWSZ (6,516 mld PLN) i Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg (500 mln PLN) oraz na dotacje inwestycyjne. W odniesieniu do planu na 2026 rok jest to wzrost o 3,062 mld PLN, tj. 7,3%. Udział wydatków majątkowych w łącznych nakładach na część 29 budżetu wyniesie 36,1% (w 2026 roku 35,5%).
• wydatki bieżące w kwocie 54,316 mld PLN, przeznaczone m.in. na wydatki osobowe, tj. uposażenia żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy (planowany wzrost budżetu na ten cel o 5,7%) oraz świadczenia pieniężne relacjonowane do uposażeń, wynagrodzenia sędziów wojskowych, a także wynagrodzenia pracowników cywilnych wraz z pochodnymi (łącznie na ww. pozycje planuje się wydatkować 27,3 mld PLN) oraz na wydatki na zakup usług remontowych, zdrowotnych, telekomunikacyjnych i pozostałych oraz na zakup materiałów i wyposażenia, pozostałego sprzętu i uzbrojenia, energii oraz środków żywności. W odniesieniu do 2026 roku to wzrost o 1,846 mld PLN, tj. 3,5%. Udział wydatków bieżących w łącznych nakładach na część 29 budżetu wyniesie 43,4% (w 2026 roku 44,2%).
• świadczenia na rzecz osób fizycznych w kwocie 18,682 mld PLN, przeznaczone m.in. na emerytury i renty dla byłych żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy oraz na pozostałe świadczenia, w tym uposażenia żołnierzy DZSW - Dobrowolnej Zasadniczej Służby Wojskowej i TSW - Terytorialnej Służby Wojskowej. Łącznie wydatki na świadczenia w 2027 roku w stosunku do planu z 2026 roku mają ulec zwiększeniu o 508,9 mln PLN tj. 2,8%, a ich udział w łącznych nakładach na część 29 budżetu wyniesie 14,9% (w 2026 roku 15,3%).
• transfery bieżące (wcześniej dotacje i subwencje bieżące) w kwocie 7,036 mld PLN, przeznaczone m.in. na dotacje związane z finansowaniem wojskowego szkolnictwa wyższego, Agencji Mienia Wojskowego, zabezpieczenie potrzeb Sił Zbrojnych realizowanych przez przedsiębiorców, wojskowych instytucji kultury, itp. Łącznie wydatki w tej kategorii w 2027 roku w stosunku do planu z 2026 roku mają ulec zwiększeniu o 1,177 mld PLN tj. 20,1%, a ich udział w łącznych nakładach na część 29 budżetu wyniesie 5,6% (w 2026 roku 4,9%). Wzrost wydatków w tej grupie może wynikać m.in. z tego, że część nakładów wcześniej zaliczanych do wydatków bieżących, po zmianie przepisów dotyczących klasyfikacji budżetowej, znalazło się w grupie transferów bieżących.

  Środki zaplanowane na kwotę 6,497 mld PLN w dziale 752 „Obrona narodowa” w innych częściach budżetu państwa przeznaczone zostaną na sfinansowanie m.in.:

• zadań o charakterze obronnym wynikających z ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej (OLiOC), łącznie 5,869 mld PLN, w tym w ramach części 42 „Sprawy wewnętrzne” 858,7 mln PLN i 5,010 mld PLN w ramach części 85 „Budżety województw” (w odniesieniu do 2026 roku to wzrost o 407,2 mln PLN, tj. o 7,5%). W ocenie autora wydatki na Program OLiOC nie służą rozwojowi Sił Zbrojnych RP i z tego powodu nie powinny być ponoszone w ramach budżetu na obronność;
• projektów badawczych i celowych w dziedzinie obronności (250 mln PLN), w ramach części 28 "Szkolnictwo Wyższe i Nauka";
• w zakresie transportu kolejowego i drogowego na potrzeby wojska (78,0 mln PLN) w ramach części 39 "Transport";
• działalności jednostek organizacyjnych prokuratury powszechnej właściwych w sprawach wojskowych (168,7 mln PLN), w ramach części 88 "Powszechne jednostki organizacyjne prokuratury";
• składki do Europejskiej Agencji Kosmicznej (55 mln PLN), w ramach części 20 "Gospodarka";
• zadań związanych z przeprowadzeniem kwalifikacji wojskowej (59,3 mln PLN), w ramach części 85 „Budżety województw”;
• wydatki związane z realizacją „Programu Pozamilitarnych Przygotowań Obronnych RP w latach 2025-2039” w ramach działu 752 w innych częściach niż 29 budżetu państwa.

  Na wydatki na badania naukowe i prace rozwojowe (B+R) w 2027 roku w zakresie obronności planuje się przeznaczyć łącznie 912,5 mln PLN, co będzie stanowiło jedynie 0,45% łącznych nakładów na obronność. Jest to kwota niższa o 106,7 mln PLN od planu na 2026 rok. Wynika to głównie ze zmniejszenia nakładów B+R na projekt budowy fregat Miecznik. W tym przypadku jak mantrę pozostaje powtórzyć, że to dramatycznie mało. Przy takich nakładach nie można oczekiwać innowacyjności i konkurencyjności polskiego przemysłu obronnego. Niestety obniżanie wydatków budżetowych na prace B+R w zakresie obronności to stały trend utrzymujący się od kilku lat.

Liczba żołnierzy i pracowników wojska

  Projekcie budżetu na 2027 rok ujęto m.in. planowane limity średniorocznych stanów żołnierzy i pracowników wojska. Limity te przewidują, że w przyszłym roku w Wojsku Polskim będzie do::

• 163 841 żołnierzy zawodowych (w planie na 2026 rok było to 155 841, mamy zatem wzrost o 8000 żołnierzy);
• 9000 żołnierzy zawodowych w okresie kształcenia (w planie na 2026 rok było to 7800, mamy zatem wzrost o 1200 żołnierzy);
• 3700 żołnierzy Dobrowolnej Zasadniczej Służby Wojskowej (DZSW) na potrzeby kształcenia (w planie na 2026 rok było to 4000, mamy zatem spadek o 300 żołnierzy);
• 40 000 żołnierzy Terytorialnej Służby Wojskowej - TSW (tyle samo co w planie na 2026 rok);
• 18 000 żołnierzy DZSW (w planie na 2026 rok było to 20 000, mamy zatem spadek o 2000 żołnierzy);
• 2000 żołnierzy aktywnej rezerwy (w planie na 2026 rok było to 3000, mamy zatem spadek o 1000 żołnierzy);
• 5000 żołnierzy pasywnej rezerwy (tyle samo co w planie na 2026 rok);
• 3686 funkcjonariuszy służb SKW - kontrwywiadu i SWW - wywiadu wojskowego (w planie na 2026 rok było to 3621, mamy zatem wzrost o 65 funkcjonariuszy SKW).  

  Łącznie zatem Wojsko Polskie w 2027 roku może liczyć do 234 541 żołnierzy zawodowych, DZSW i TSW (w planie na 2026 rok było to 227 641, mamy zatem wzrost o 6900 żołnierzy). Należy przy tym wyjaśnić, że stany średnioroczne to nie jest liczba etatów, ani też maksymalne dopuszczalne stany ewidencyjne. Oznacza to np. że żołnierzy TSW może być ewidencyjnie na początku 2027 roku 38 tys., a na koniec roku 42 tys. i stan średnioroczny 40 tys. nie zostanie przekroczony.

  W 2027 roku zaplanowany fundusz wynagrodzeń umożliwi zatrudnienie maksymalnie 57 709 cywilnych pracowników wojska (z tego 50 603 w jednostkach budżetowych, 5138 w uczelniach wojskowych, 453 w instytucjach kultury, 125 w instytucji gospodarki budżetowej oraz 1390 w agencji wykonawczej). W planie na 2026 rok było to 57 686 pracowników wojska, mamy zatem niewielki wzrost o 23 osoby.

  Ogółem na wynagrodzenia i uposażenia wraz z pochodnymi na 2027 rok zaplanowano w budżecie MON kwotę 27,811 mld PLN (z tego na uposażenia wraz z pochodnymi – 21,513 mld PLN, a na wynagrodzenia wraz z pochodnymi – 6,298 mld PLN). W odniesieniu do 2026 roku jest to wzrost o 1,109 mld PLN (4,15%).

  W ramach przydzielonego limitu wydatków obronnych na 2027 roku ujęto wydatki na podwyższenie uposażeń żołnierzy, funkcjonariuszy SWW i SKW, wynagrodzeń pracowników cywilnych wojska oraz nauczycieli o wskaźnik 103 %, czyli taki sam, jak w planie na 2026 rok.

  Na zabezpieczenie w 2027 roku wypłat świadczeń emerytalno-rentowych, dodatków do tych świadczeń oraz pozostałych wydatków z tytułu świadczeń społecznych dla osób uprawnionych do wojskowego zaopatrzenia emerytalnego zaplanowano 13,568 mld PLN (powyższa kwota wydatków uwzględnia waloryzację świadczeń emerytalno-rentowych wskaźnikiem 103,96 % oraz wypłaty trzynastej i czternastej emerytury). W odniesieniu do 2026 roku jest to wzrost o 840,2 mln PLN (6,6%).

  Przewidywana liczba osób uprawnionych do wojskowego zaopatrzenia emerytalnego (świadczeniobiorców) osiągnie w 2027 roku średnioroczny poziom 162.710, czyli więcej o 3.693 w stosunku do 2026 roku.

Centralne Plany Rzeczowe

  W 2027 roku na finansowanie Centralnych Planów Rzeczowych (CPR), w części z budżetu państwa zaplanowano wydatkowanie łącznie 51,322 mld PLN. W skład CPR wchodzą wydatki ujęte w zakresie:

• Planu Modernizacji Technicznej (PMT) – 41,277 mld PLN (z czego 6,516 to wpłata do FWSZ);
• Planu Inwestycji Budowlanych (PIB) – 4,534 mld PLN ;
• Planu Inwestycji Budowlanych NSIP (PIB-NSIP) – 0,375 mld PLN;
• Planu Zakupu Środków Materiałowych (PZŚM) – 5,135 mld PLN.

  Dla porównania, w planie na 2026 rok na CPR przewidziano wydatkowanie kwoty 49,747 mld PLN, zatem w 2027 roku nastąpi niewielki nominalny wzrost nakładów o 1,575 mld PLN (3,2%). W tym miejscu jednak należy zwrócić uwagę, że w 2026 roku z CPR, a dokładniej z PMT zaplanowano przeniesienie 3,335 mld PLN do FWSZ. W 2027 roku ma to być natomiast kwota już 6,516 mld PLN. W rezultacie środki które zaplanowano do  faktycznego wydatkowania z CPR w 2026 roku wynosiły 46,412 mld PLN, a w 2027 roku ma to być 44,805 mld PLN, co oznacza spadek o 1,606 mld PLN (3,5%).

Plan Modernizacji Technicznej

  Omawianie CPR rozpocznijmy od największego z planów, czyli Planu Modernizacji Technicznej (PMT), z którego finansowane są zakupy nowego sprzętu wojskowego i uzbrojenia (SpW), modernizacje, modyfikacje oraz remonty SpW, a także prace badawczo-rozwojowe związane z opracowaniem nowych typów SpW.

  Nakłady na sfinansowanie PMT w 2027 roku zaplanowano w wysokości nominalnej 41,277 mld PLN, ale uwzględniając kwotę która zostanie przekazana do FWSZ (6,516 mld PLN), realnie będzie to kwota 34,761 mld PLN. Dla porównania w 2026 roku na ten cel zaplanowano nominalnie 35,743 mld PLN, a realnie 32,408 mld PLN. W 2027 roku mamy zatem zaplanowany wzrost nakładów nominalnych PMT o aż 5,535 mld PLN (15,5%), a realnie o 2,353 mld PLN (7,3%).

  Wydatki ponoszone w ramach PMT mają zostać przeznaczone m.in. na:

• System obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej – dostawę przeciwlotniczych i przeciwrakietowych zestawów rakietowych średniego zasięgu Wisła, zdolnych do przerzutu stacji radiolokacyjnych Bystra, rakiet PAC-2 GEM-T do przeciwlotniczych i przeciwrakietowych zestawów rakietowych średniego zasięgu Wisła;
• Śmigłowce wsparcia bojowego, zabezpieczenia i VIP – dostawę wielozadaniowych śmigłowców wsparcia oraz Terminali Datalink dla wielozadaniowego śmigłowca wsparcia;
• Zintegrowane systemy wsparcia dowodzenia oraz zobrazowania pola walki C4ISR – dostawę elementów systemu monitorowania położenia wojsk z FFT, zminiaturyzowanych odbiorników GPS z modułem kryptograficznym – ręcznych, platformowych, zewnętrznych, systemu mobilnej cyfrowej wieży kontroli lotów - Remote Tower Deployable P01 (w ramach Pilnej Potrzeby Operacyjnej);
• Modernizację Wojsk Pancernych I Zmechanizowanych – kontynuację modernizacji czołgów Leopard 2A4 do wersji 2PL oraz dostawę bojowych wozów piechoty Borsuk na podwoziu UMPG;
• Zwalczanie zagrożeń na morzu – kontynuacja płatności za nowoczesne niszczyciele min Kormoran II oraz okręty obrony wybrzeża (fregaty) Miecznik;
• Rozpoznanie obrazowe i satelitarne Obserwator – kontynuacja pozyskiwania bezzałogowych statków powietrznych (klasy mini, mikro, klasy takt. krótkiego zasięgu), bezzałogowego systemu rozpoznawczego MQ-9B, bezzałogowego systemu rozpoznawczo-uderzeniowego średniego zasięgu Bayraktar TB2;
• Indywidualne wyposażenie i uzbrojenie żołnierza Tytan – kontynuacja finansowania zadania Zaawansowane Indywidualne Systemy Walki Tytan;
• Modernizację Wojsk Rakietowych I Artylerii – kontynuację pozyskiwania 155 mm dywizjonowych modułów ogniowych Regina, systemu uzbrojenia wieloprowadnicowych wyrzutni rakietowych Homar-K, artyleryjskich przyrządów dalmierczo-rozpoznawczych APDR oraz dywizjonowego modułu ogniowego 122 mm wyrzutni rakietowych WR-40 Langusta (Wóz Amunicyjny, Wóz Dowódczo-Sztabowy Dowódcy, Wóz Dowodzenia dowódcy baterii/dowódcy plutonu ogniowego, Warsztat Remontu Uzbrojenia i Elektroniki);
• Kołowe transportery opancerzone – kontynuację dostawy zdalnie sterowanego systemu wieżowego z wyrzutnią przeciwpancernych pocisków kierowanych SPIKE zintegrowanego z KTO Rosomak, wozów ewakuacji medycznej na podwoziu KTO Rosomak, kołowych transporterów opancerzonych WPT;
• Przeciwpancerne pociski kierowane – kontynuację dostawy przenośnych wyrzutni ppk Spike wraz z pakietem logistycznym i szkoleniowym, wyrzutni ppk FGM-148F Javelin wraz z amunicją oraz pakietem szkoleniowym i logistycznym;
• Rozpoznanie patrolowe – kontynuację pozyskiwania lekkich opancerzonych transporterów rozpoznawczych Kleszcz oraz mobilnych bezzałogowych pojazdów rozpoznawczych Tarantula;
• Cyberobrona i narodowa kryptologia – dostawę mobilnych elementów do prowadzenia operacji w cyberprzestrzeni dla CSIRT MON i WOC, zestawów narzędzi do wytwarzania oprogramowania do oddziaływania na obiekty w cyberprzestrzeni, systemu obliczeniowego i bazodanowego dla HPDA (High Performance Data Analitics);
• Samolot wielozadaniowy bojowy Harpia – kontynuację dostaw samolotów wielozadaniowych oraz uzbrojenia.

Plan Inwestycji Budowlanych

  Na wydatki ujęte w Planie Inwestycji Budowlanych (PIB) w 2027 roku zaplanowano kwotę 4,534 mld PLN. W porównaniu do planu na 2026 rok jest to spadek o aż 2,974 mld PLN (39,6%). Wydatki ponoszone w ramach PIB dotyczyć będą narodowych, wojskowych inwestycji budowlanych w nw. obszarach:

• infrastruktura związana z eksploatacją statków powietrznych;
• infrastruktura techniczna dla potrzeb sprzętu wojskowego (magazyny, warsztaty, hale remontowe, garaże);
• infrastruktura szkoleniowa, koszarowa i sztabowa;
• sieci teleinformatyczne i telekomunikacyjne oraz inne obiekty łączności;
• systemy zabezpieczeń i kontroli dostępu do obiektów oraz kompleksów wojskowy;
• bazy, składnice i stacje MPS;
• obiekty specjalne;
• pozostałe obiekty (uzbrojenie techniczne terenu, infrastruktura towarzysząca, inwestycje o wartości szacunkowej poniżej 4 mln PLN),
• infrastruktura na potrzeby szkolnictwa wyższego i nauki oraz wojskowej ochrony zdrowia, kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.

Plan Inwestycji Budowlanych NSIP

  Na inwestycje budowlane związane z udziałem Polski w "Programie Inwestycji Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego w Dziedzinie Bezpieczeństwa" (NATO Security Investment Programme - NSIP), w 2027 roku zaplanowano wydatkowanie środków w wysokości 374,8 mln PLN, w tym 33,4 mln PLN stanowić ma składka Polski do Programu NSIP. Pozostałe środki planuje się wydatkować na inwestycje realizowane z udziałem Polski w ramach kilkunastu pakietów inwestycyjnych.

  W ramach udziału Polski w Programie NSIP w 2027 roku przewidziano realizację 75 zadań, w tym zakończenie rzeczowe 11 zadań (dla pozostałych 64 zadań termin zakończenia został określony na lata 2028-2034). Główne inwestycje budowlane realizowane w ramach PIB-NSIP będą dotyczyły:

• kontynuacja budowy infrastruktury dla 18. Dywizji Zmechanizowanej;
• kontynuacji budowy i modernizacji infrastruktury paliwowej;
• kontynuacji prac budowlanych w Centrum Szkolenia Sił Połączonych (Joint Force Training Centre) w Bydgoszczy;
• przygotowania infrastruktury dla samolotów taktycznych i transportowych dla Sił Wzmocnienia Sojuszu.

  Dodatkowo na inwestycje realizowane w ramach Programu NSIP przekazywane będą środki NATO. Wstępnie ustalony udział środków NATO na realizację zamierzeń NSIP na terenie Polski w 2027 roku wyniesie 305,8 mln PLN.

  Łączna szacowana kwota wydatków związanych z realizacją Programu NSIP w 2027 roku wyniesie 677,6 mln PLN (w tym bezpośrednio na realizację inwestycji 644,2 mln PLN), z czego 55,3% stanowią środki z budżetu resortu obrony narodowej, a 44,7 % środki NATO.

  Dla porównania, łączna szacowana kwota wydatków związanych z realizacją Programu NSIP w 2026 roku wynosiła 452,2 mln PLN (w tym bezpośrednio na realizację inwestycji 324,4 mln PLN). Wydatki w ramach PIB-NSIP w 2027 roku mają zatem wzrosnąć o 225,5 mln PLN (49,9%), przy czym wzrost ten wynika przede wszystkim z większych nakładów po stronie państw NATO, a polski wkład zwiększy się tylko o 8,1%.

Plan Zakupu Środków Materiałowych

   W ramach CPR związanego z zakupami środków materiałowych (PZŚM) na 2027 rok zaplanowano wydatki bieżące w wysokości 5,135 mld PLN, w tym na zakup:

• amunicji i materiałów wybuchowych (środków bojowych) – 3,277 mld PLN (w 2026  roku 4,510 mld PLN);
• materiałów pędnych i smarów – 785,0 mln PLN (w 2026 roku 799,8 mln PLN);
• przedmiotów umundurowania i wyekwipowania – 702,2 mln PLN (w 2026  roku 615,1 mln PLN);
• produktów żywnościowych – 295,1 mln PLN (w 2026  roku 128,96 mln PLN);
• medycznych środków materiałowych – 76,1 mln PLN (w 2026  roku 95,0 mln PLN).

  W odniesieniu do całego planu wydatków z PZŚM na 2026 rok w planie na przyszły rok możemy zaobserwować zmniejszenie wydatków o 1,0 mld PLN (-16,5%).

Wydatki modernizacyjne Wojska Polskiego, czyli na: CPR, FMSZ i FWSZ zrealizowane w latach 2013-2025 i planowane w latach 2026-2027 oraz ich udział w PKB Polski. Kwoty w mld PLN. <Kliknięcie wykresu spowoduje jego powiększenie i otwarcie w nowym oknie>.

Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych

  Wydatki związane z modernizacją techniczną Sił Zbrojnych w 2027 roku mają być finansowane również z pozabudżetowych środków FWSZ, zarządzanego przez Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK). W tym miejscu należy przypomnieć, że w ramach FWSZ zgromadzone środki nie przepadają z końcem roku budżetowego, tylko przechodzą do wykorzystania w kolejnym roku. Środki FWSZ nie są także ujmowane w ramach ustawy budżetowej (podano jedynie informacyjnie ich poziom w uzasadnieniu do projektu ustawy budżetowej).

  Planuje się, że na początku 2027 roku FWSZ będzie posiadał oszczędzone środki w wysokości 4,201 mld PLN.

  Wpływy zaplanowane do uzyskania w 2027 roku przez FWSZ mają wynieść łącznie 77,307 mld PLN, w tym z następujących tytułów:

• Wpływy z finansowania dłużnego 69,178 mld PLN (w tym z instrumentu pożyczkowego SAFE);
• Środki z budżetu państwa przekazywane przez Ministra Obrony Narodowej 6,516 mld PLN;
• Pozostałe wpływy z ustawowych tytułów 1,612 mld PLN.  

   Wydatki zaplanowane do poniesienia w 2027 roku przez FWSZ mają wynieść łącznie 77,665 mld PLN, w tym na następujące cele:

• Wydatki na realizację celów określonych w "Programie rozwoju Sił Zbrojnych" (zakupy sprzętu wojskowego i uzbrojenia, zakupy środków materiałowych oraz wydatki na program "Tarcza Wschód") 66,285 mld PLN;
• Spłata kapitału od pozyskanego finansowania dłużnego 4,723 mld PLN (wydatek ten od 2027 roku nie jest wliczany do nakładów na obronność);
• Wypłaty odsetek od pozyskanego finansowania dłużnego 5,847 mld PLN;
• Prowizje, opłaty i pozostałe koszty z tytułu organizacji i obsługi finansowania dłużnego 800,1 mln PLN;
• Wynagrodzenie prowizyjne dla BGK 10,1 mln PLN.

  Łączne koszty obsługi finansowania dłużnego FWSZ w 2027 roku mają wynieść już 11,370 mld PLN.  W rezultacie na koniec 2027 roku na stanie FWSZ mają pozostać środki w wysokości 3,842 mld PLN, które będzie można wykorzystać w 2028 roku lub w latach następnych. Na zakończenie 2027 roku łączne zadłużenie FWSZ ma osiągnąć poziom 207,0 mld PLN.

  Dla porównania warto jeszcze wspomnieć, że w 2026 roku wpływy do FWSZ zaplanowano na poziomie 79,495 mld PLN (w tym 3,335 mld PLN z budżetu państwa). Wydatki FWSZ na cele określone w „Programie rozwoju Sił Zbrojnych” miały wynieść 72,198 mld PLN, a łączne koszty obsługi finansowania dłużnego FWSZ 7,304 mld PLN. W 2027 roku wydatki na cele modernizacji Wojska Polskiego z FWSZ mają zatem być niższe od planu na 2026 rok o aż 5,912 mld PLN (8,2%). Rząd jednak tłumaczy, że mimo tego, za te pieniądze będzie można kupić więcej sprzętu wojskowego, bowiem wydatki ponoszone w ramach instrumentu SAFE będą zwolnione z podatku VAT.

Podsumowanie

  Wydatki na obronność w 2027 roku zaplanowano na poziomie nominalnie zbliżonym do tegorocznego, tj. o 1% niższym. Zamierza się na nie przeznaczyć 198,2 mld PLN, co stanowi 4,51% szacowanego PKB Polski. Realnie (w odnieseniu do PKB) zatem spadek jest jeszcze większy, bowiem w 2026 roku na obronność zaplanowano wydatkowanie ponad 4,8% PKB.

  Przyszłoroczna kwota wydatków na obronność nie obejmuje planowanych wydatków na spłatę zadłużenia FWSZ (kapitału) w wysokości 4,7 mld PLN. Warto rząd pochwalić za tę decyzję (o wyłączeniu kosztów spłaty zadłużenia FWSZ z wydatków na obronność). Niestety, realnie ww. kwota nakładów będzie jeszcze niższa. Jeśli bowiem od 198,2 mld PLN odejmiemy wydatki nie związane bezpośrednio z celami opisanymi w „Programie rozwoju Sił Zbrojnych” tj.: wydatki na obronę cywilną (5,869 mld PLN), wydatki na koszty prowizji i odsetek od zadłużenia FWSZ (6,647 mld PLN) oraz wydatki na Rządowy Fundusz Rozwoju Dróg, czyli na budowę i remonty dróg o znaczeniu obronnym (0,5 mld PLN), to łączne realne wydatki na rozwój Wojska Polskiego w 2027 roku zmaleją do 185,1 mld PLN (4,22% PKB Polski). Oczywiście mimo to, nadal będą to ogromne pieniądze, stanowiące istotne obciążenie dla budżetu państwa. 

  Należy pamiętać, że planowane wydatki na Siły Zbrojne RP w 2027 roku mogą jeszcze bardziej zmaleć, jeśli przyjęte zostanie rozporządzenie zwiększające wydatki na Program Pozamilitarnych Przygotowań Obronnych RP w związku z potrzebami służb MSWiA zgłoszonymi do instrumentu SAFE.

  W sytuacji kiedy Polska planuje niewielkie ograniczenie wydatków na obronność w 2027 roku, jak podaje Polski Instytut Spraw Międzynarodowych, Rosja planuje ich zwiększenie o ponad 32% do wysokości 17,1 bln rubli (ok. 202,7 mld USD) i to nie licząc środków przeznaczonych na bezpieczeństwo narodowe, czyli m.in. na służby specjalne, Gwardię Narodową i policję.

  Wydatki na modernizację techniczną wojska i inwestycje budowlane w 2027 roku zaplanowane do sfinansowania z CPR i FWSZ mają być o 7,5 mld PLN (6,3%) niższe od zaplanowanych na 2026 rok. O ile w 2026 roku zaplanowano na ten cel wydatkowanie 118,6 mld PLN, to w 2027 roku ma to być 111,1 mld PLN. Ich jeszcze większa redukcja w celu zwiększenia nakładów na potrzeby służb MSWiA będzie miała negatywny wpływ na zdolności Wojska Polskiego.

  Szczególnie niepokojące jest zmniejszenie planowanych nakładów na inwestycje budowlane (PIB) do poziomu 4,5 mld PLN, czyli o aż 40% w stosunku do planu na 2026 rok. Tak niski poziom nakładów na ten cel był poprzednio w 2023 roku... Trudno zrozumieć tę decyzję, w sytuacji potrzeb związanych z: formowaniem nowych jednostek wojskowych, realizacją inwestycji na potrzeby obecności na terenie Polski żołnierzy amerykańskich oraz koniecznością zapewnienia infrastruktury dla kupowanego sprzętu wojskowego. Cieszyć może natomiast planowany w 2027 roku wzrost wydatków na realizację zamierzeń NSIP na terenie Polski ze środków państw NATO do kwoty 305,8 mln PLN. W 2027 roku o 16,5% zmaleć mają także wydatki na Plan Zakupu Środków Materiałowych, czyli m.in. na zakupy amunicji, umundurowania i paliw.

  Z kwoty 101 mld PLN wydatków planowanych w 2027 roku na PMT i FWSZ aż 69,2 mld PLN, tj. (68,5%), ma zostać pokrytych z finansowania dłużnego pozyskanego przez Bank Gospodarstwa Krajowego w ramach FWSZ (w tym część z instrumentu SAFE). W 2026 roku wskaźnik ten również jest na zbliżonym poziomie, tj. 70,5%. Wynika z tego że proces modernizacji technicznej Sił Zbrojnych RP jest już w blisko 70% finansowany z zadłużenia, bowiem z wydatków ponoszonych z budżetu państwa w wysokości 3,0% PKB brakuje już na ten cel pieniędzy. Takiej struktury finansowania w dłuższej perspektywie nie da się utrzymać.

  W 2027 roku nastąpić ma dalszy spadek nakładów przeznaczanych z budżetu państwa na prace badawczo-rozwojowe z zakresu obronności, co z pewnością nie jest dobrą informacją. Z drugiej strony zapewniono dodatkowe finansowanie zadań obronnych w ramach Funduszu Inwestycji Kapitałowych (na zdolności produkcyjne spółek Polskiej Grupy Zbrojeniowej S.A.) oraz Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności, który zasilony jest środkami z KPO.

  Zaplanowany na przyszły rok wzrost uposażeń żołnierzy i wynagrodzeń pracowników cywilnych MON na poziomie 3% pozwoli jedynie na zniwelowanie inflacji, która w 2027 roku planowana jest w wysokości 2,8%.

  Budżet obronny na 2027 rok pozwoli na utrzymanie działań związanych z przyspieszonym wzrostem zdolności Sił Zbrojnych RP zapoczątkowanym w 2022 roku, jednak dynamika tego wzrostu zmaleje.  

Tomasz Dmitruk

• Tweet