2017-10-23 12:30:20
Ustawa o zwiększeniu wydatków na armię podpisana
W dniu 23 października br. Prezydent RP Andrzej Duda w obecności Ministra ON Antoniego Macierewicza podpisał ustawę „o zmianie ustawy o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych RP oraz ustawy - Prawo zamówień publicznych”. Przewiduje ona systematyczny wzrost wydatków na obronność od poziomu 2,0% Produktu Krajowego Brutto (PKB) w 2018 roku do 2,5% PKB w 2030 roku oraz zakłada, że wydatki na obronność będą określane na podstawie PKB bieżącego roku, a nie jak dotychczas roku poprzedniego. Dodatkowo ustawa przewiduje wzrost maksymalnego poziomu zaliczek możliwych do udzielenia dla wykonawców, z obecnych 25% do 33% wartości umowy oraz podnosi maksymalny poziom liczebności Sił Zbrojnych RP z aktualnych 150 tys. żołnierzy do 200 tys. żołnierzy.
Pełna realizacja aktualnego zakresu Planu Modernizacji Technicznej Sił Zbrojnych RP wymaga zwiększenia środków finansowych przeznaczanych na ten cel. Przy jednoczesnym podnoszeniu liczebności polskiej armii nie da się tego osiągnąć bez podniesienia corocznych nakładów na obronność zaplanowanych w budżecie państwa. Fot. Mariusz Cielma/Dziennik Zbrojny.
„Dla mnie jako Prezydenta i zarazem najwyższego zwierzchnika Sił Zbrojnych to bardzo ważny moment” - powiedział o podpisanej dziś ustawie Prezydent RP Andrzej Duda. W krótkim wystąpieniu podkreślił, że wszyscy się zgadzali, że konieczne jest zwiększenie wydatków na obronność, także w kontekście zobowiązań sojuszniczych Polski. Zdaniem Prezydenta „potrzebujemy więcej pieniędzy na modernizację polskiej armii i zwiększenie jej liczebności, ale zarazem potrzebujemy bardzo dobrych uregulowań prawnych.”
Komentując dla PAP podpisanie ustawy przez Prezydenta RP szef BBN Paweł Soloch powiedział m.in. że "osobiście jestem przekonany, że zostanie utrzymana determinacja kolejnych rządów do zwiększania nakładów. Polskie społeczeństwo, z racji doświadczeń historycznych, ale i diagnozy obecnych zagrożeń rozumie, że inwestowanie we własne siły zbrojne jest konieczne. Najlepiej świadczy o tym fakt, że za zwiększeniem budżetu obronnego opowiedziały się praktycznie wszystkie siły w polskim parlamencie. To duży sukces, ale i pozytywny znak, że o bezpieczeństwie potrafimy myśleć ponad podziałami politycznymi". Szef BBN powiedział także, że "Prezydent wyraża satysfakcję, że idea ta znalazła swój finał pod postacią gotowej ustawy. To zasługa całego rządu, m.in. z odpowiedzialnym za finanse premierem Mateuszem Morawieckim, ale też prowadzącym prace nad ustawą w MON ministrem Bartoszem Kownackim". W udzielonym wywiadzie Soloch zwrócił też uwagę, że "drugą niezwykle istotną zmianą, którą wprowadzi ustawa, będzie zwiększenie maksymalnego poziomu liczebności sił zbrojnych [...] także tę zmianę prezydent uznaje za konieczną [...] nasze diagnozy wskazują, że Polska jako 38-milionowy kraj, położony w ważnej geostrategicznie części Europy, powinna dysponować większą armią".
Podpisana dziś przez Prezydenta RP ustawa wprowadza zmiany do ustawy z dnia 25 maja 2001 roku „o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej" realizując postanowienia „Strategii na rzecz odpowiedzialnego rozwoju” określającej wzrost wydatków obronnych do 2,2% PKB w 2020 roku i docelowo do 2,5% PKB w 2030 roku. Osiągnięcie tych celów ma przebiegać stopniowo. W ustawie określono, że „na finansowanie potrzeb obronnych RP będzie przeznaczać się corocznie wydatki z budżetu państwa w wysokości nie niższej niż:
- 2,0% PKB – w latach 2018 i 2019;
- 2,1% PKB – w roku 2020;
- 2,2% PKB – w latach 2021-2023;
- 2,3% PKB – w latach 2024-2025;
- 2,4% PKB – w latach 2026-2029;
- 2,5% PKB – w roku 2030 i latach kolejnych.”
Zgodnie z art. 7 ust. 1 dotychczasowej wersji ustawy, na finansowanie potrzeb obronnych RP przeznaczało się corocznie wydatki z budżetu państwa w wysokości nie niższej niż 2% PKB z roku poprzedniego. W nowej ustawie przyjęto natomiast, że wartość PKB który będzie wyznacznikiem minimalnego poziomu wydatków na obronność w ustawie budżetowej, będzie określana dla tego samego roku, na który planowane są wydatki, a nie dla roku poprzedniego jak to było dotychczas. Ta niby niewielka formalna zmiana przyniesie konkretny wzrost wydatków na obronność już od 2018 roku.
Jakie konkretnie korzyści przyniesie nowa ustawa? Oceniliśmy je na podstawie prognozy finansowej MON opracowanej na potrzeby przeprowadzenia Strategicznego Przeglądu Obronnego 2016 (SPO). W 2018 roku wymagania ustawy zapewnią dodatkowe 2,378 mld PLN. W latach 2018-2022 powinien to być wzrost o ok. 26 mld PLN, a w latach 2018-2032, czyli w okresie obejmującym horyzont czasowy SPO nawet 207 mld PLN. Ile z tych kwot może zostać przeznaczonych na modernizację techniczną Sił Zbrojnych RP? Dość bezpiecznie można założyć, że będzie to min. 25%, czyli nowa ustawa w latach 2018-2032 powinna zapewnić na ten cel dodatkowo ponad 50 mld PLN.
Powyższą prognozę oceniamy jednak za wysoce optymistyczną. Zakłada ona przez 15 lat zarówno stabilny wzrost PKB, jak i możliwość podniesienia wydatków na obronność zgodnie z opisanymi powyżej zapisami ustawy. Będzie to możliwe tylko w przypadku utrzymania dobrej sytuacji gospodarczej Polski oraz determinacji politycznej kolejnych rządów do zwiększania wydatków na obronność, kosztem innych części budżetu państwa. Więcej na temat planowanego zwiększenia wydatków na polską armię w latach 2018-2032 można przeczytać TUTAJ.
Druga zmiana jaką wprowadza przyjęta ustawa dotyczy zwiększenia maksymalnej liczebności Sił Zbrojnych RP. W dotychczasowej wersji ustawy, w art.3 ust.1 przewidziano, że „liczebność Sił Zbrojnych wynosi nie więcej niż 150 tysięcy stanowisk etatowych żołnierzy”. W nowej wersji ustawy wartość tą zwiększono do 200 tysięcy stanowisk etatowych żołnierzy i dodano wymóg w ust. 2, że w ramach w/w liczby stanowisk, nie więcej niż 150 tysięcy przeznacza się dla żołnierzy zawodowych.
Następna zmiana wprowadzona w nowej wersji ustawy dotyczy art.11 ust.3 który określa źródła przychodów Funduszu Modernizacji Sił Zbrojnych. Przyjęto, że na ten cel będą mogły trafić dodatkowo środki z tytułu odszkodowań lub kar umownych otrzymanych w toku realizacji umów dotyczących usług związanych z modernizacją, modyfikacją, naprawą lub remontem uzbrojenia i sprzętu wojskowego, jak również środki wnoszone przez inne państwa członkowskie Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego w ramach refundacji wydatków poniesionych przez Rzeczpospolitą Polską na zadania realizowane w ramach Programu Inwestycji Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego w Dziedzinie Bezpieczeństwa (NSIP).
Zmianę tę należy uznać za pozytywną. Pozwoli ona na zwiększenie środków finansowych Funduszu Modernizacji SZ i zagwarantuje, że środki pozyskiwane z w/w źródeł nie przepadną na koniec roku i będą mogły zostać przeznaczone na wydatki związane z modernizacją techniczna Sił Zbrojnych RP w kolejnych latach.
Kolejnym celem ustawy jest podwyższenie z 25% do 33% ustanowionego obecnie progu procentowego w zakresie wysokości możliwych do udzielenia zaliczek na poczet wykonania zamówień, których przedmiotem jest sprzęt wojskowy.
W ustawie przewidziano także zmianę zasad przyznawania kolejnych zaliczek, o których mowa w art. 12b ust. 6 Ustawy. Przyjęto, że udzielenie kolejnych zaliczek przez zamawiającego możliwe będzie pod warunkiem rozliczenia przez wykonawcę, w ramach realizowanego zamówienia, środków w zakresie wartości poprzednio udzielanych zaliczek, lub wykazania przez niego, że w ramach realizowanego zamówienia, zaangażował on całość środków w zakresie wartości poprzednio udzielanych zaliczek. O wadach i zaletach zaliczek pisaliśmy więcej TUTAJ.
Dodatkowo, w celu ujednolicenia obowiązujących przepisów prawnych nowa ustawa zakłada również wprowadzenie stosownej nowelizacji Prawa zamówień publicznych.
Pierwsza wersja projektu podpisanej dziś ustawy opracowana przez Ministerstwo Obrony Narodowej została opublikowana na stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacji w dniu 21 kwietnia tego roku. W toku procesu legislacyjnego w projekcie ustawy dokonano kilku istotnych zmian, m.in. w zakresie harmonogramu wzrostu wydatków na obronność, zwiększenia limitu żołnierzy zawodowych z początkowo planowanego poziomu 130 tys. do 150 tys., czy też obniżenia maksymalnego poziomu udzielanych zaliczek z początkowo proponowanych 50% do 33%.
Z pełną treścią ustawy „o zmianie ustawy o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych RP oraz ustawy - Prawo zamówień publicznych” można zapoznać się TUTAJ.
(TD)
