2026-02-08 20:41:37
MON potwierdza ryzyko zatrzymania procesu rozbudowy Sił Zbrojnych RP
W ramach trwającego procesu legislacyjnego związanego z opracowaniem projektu ustawy o Finansowym Instrumencie Zwiększenia Bezpieczeństwa SAFE (ustawy o FIZB) Ministerstwo Obrony Narodowej jako Wnioskodawca tego projektu, w dokumencie dotyczącym rozbieżności wskazało na ryzyko „zatrzymania jakiegokolwiek procesu rozbudowy i wzmacniania zdolności obronnych państwa” po 31 grudnia 2028 roku, w przypadku jeśli utrzymany zostanie wymóg spłaty zadłużenia Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych (FWSZ) ze środków MON oraz jeśli zadłużenie tworzonego Finansowego Instrumentu Zwiększenia Bezpieczeństwa (instrumentu SAFE) również będzie musiało być spłacane ze środków MON, o co wnioskuje Ministerstwo Finansów i Gospodarki (MF). To prawdopodobnie pierwszy raz, kiedy to MON w publicznie dostępnym dokumencie wskazało na takie ryzyko. Wcześniej zagrożenia związane ze spłatą zadłużenia FWSZ z budżetu MON były przedmiotem wniosku pokontrolnego opublikowanego przez Najwyższą Izbę Kontroli.
W zestawieniu rozbieżności do aktualnej wersji ustawy o FIZB, wskazano m.in. na rozbieżności pomiędzy MON a MF. Dotyczą one m.in. treści art. 3 ust. 1 pkt 2 projektu ustawy o FIZB. Poniżej zamieszczamy jego brzmienie:
„Art. 3. 1. Środki FIZB pochodzą z:
1) pożyczki SAFE;
2) środków z budżetu państwa, które nie są wliczane do minimalnego limitu wydatków obronnych na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2025 r. poz. 825, 1014 i 1080 oraz z 2026 r. poz. 26)”
Powyższy Art. 3 ust. 1 pkt 2 wskazuje w praktyce, z jakiego źródła będą pochodziły środki z których będzie spłacane zadłużenie instrumentu SAFE. Ministerstwo Finansów chciałoby, aby treść tego artykułu uległa zmianie. W dokumencie „Zestawieniu rozbieżności do projektu ustawy o Finansowym Instrumencie Zwiększenia Bezpieczeństwa SAFE” opublikowanym na stronie Rządowego Centrum Legislacji możemy przeczytać m.in. że:
„Rozbieżność dotyczy brzmienia art. 3 ust. 1 pkt 2, zgodnie z którym środki FIZB pochodzą m.in. ze środków z budżetu państwa, które nie są wliczane do minimalnego limitu wydatków obronnych na podstawie art. 40 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny. W ocenie Ministra Finansów i Gospodarki z brzmienia tego przepisu powinno jasno wynikać, który resort jest odpowiedzialny za uzupełnienie środków FIZB, proponując następujące brzmienie kontestowanego pkt 2:
„2) środków z budżetu państwa przekazywanych przez Ministra Obrony Narodowej oraz właściwych ministrów;”.
MF chciałoby zatem w praktyce, aby spłata zadłużenia SAFE odbywała się ze środków MON, czyli z ustawowego limitu wydatków obronnych (wynoszącego obecnie „minimum 3% PKB).
W ww. dokumencie MON wskazuje, że propozycja MF nie została na obecnym etapie prac legislacyjnych uwzględniona. W stanowisku MON odrzucającym propozycję MF napisano m.in.:
„W projekcie ustawy musi być określony systemowy mechanizm spłaty zobowiązań Instrumentu – jest to wymóg NIK podnoszony w trakcie kontroli Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych (FWSZ) – z powodu braku tego elementu FWSZ jest oceniany negatywnie przez NIK. Wskazanie przez MF budżetu MON jako źródło spłaty tych zobowiązań jest niewłaściwe, gdyż MON nie będzie posiadał wystarczających środków na obsługę przedmiotowego zadłużenia. Powyższy problem wiąże się z nierozwiązanym nadal problemem spłaty zadłużenia Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych po dniu 31.12.2028 r. Propozycja MF spotęguje już istniejący problem i w efekcie spowoduje skonsumowanie wszystkich posiadanych przez MON środków na transformację Sił Zbrojnych RP do obsługi zadłużenia obydwóch funduszy, co w efekcie zatrzyma jakikolwiek proces rozbudowy i wzmacniania zdolności obronnych państwa. Wpływ takiego rozwiązania będzie natychmiastowy, gdyż odpowiednie wpłaty będą musiały być zbilansowane adekwatnymi zmniejszeniami w dokumentach Programu rozwoju [tj. Programu rozwoju Sił Zbrojnych RP na lata 2025-2039 – red.], głównie w planie modernizacji technicznej i tym samym spowoduje wstrzymanie finansowania już zawartych umów oraz kontraktowania w ujęciu wieloletnim”.
To druzgocące stwierdzenie, ale zgodne z ryzykiem o którym pisaliśmy już w analizie z kwietnia 2025 roku. Dziś mamy potwierdzenie tego ryzyka ze strony samego resortu obrony. Jeśli w projekcie ustawy o FIZB przyjęta zostanie ostatecznie propozycja MF, to po 2028 roku proces dalszej modernizacji technicznej Wojska Polskiego może się załamać. Środki z instrumentu SAFE w kwocie ok. 185 mld PLN netto miały zmniejszyć to ryzyko, ale tylko pod warunkiem, że spłata zadłużenia będzie odbywała się spoza ustawowych wydatków na obronność.
Tomasz Dmitruk
Grafika MF.
